ಎರಡು ಉದಾಸೀನ್ ಪೀಠಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದು — ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಈ ಪರಂಪರೆಯು ಗುರು ನಾನಕ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ ಅವರನ್ನು ಗುರು ಚಂದ್ರದೇವ್ ಎಂದು ಆರಾಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಉದಾಸೀನ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರು ನಾನಕ್ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರರಾದ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ (ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ 1494–1629) ಅವರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳ ಗೃಹಸ್ಥ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗದೆ, ಸಂನ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಉದಾಸೀನರು ಅವರನ್ನು ಗುರು ಚಂದ್ರದೇವ್ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿ, ಶಿವನ ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಇದು ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡಾಗಳನ್ನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ: ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಮೊದಲ ಸಿಖ್ ಗುರುಗಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದರೂ, ಅವರ ಆಚರಣೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುಂಭ ಮೇಳದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದೂ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವರು ಶ್ರೀ ಚಂದ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಗಣೇಶ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಸಿಖ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ; ಈ ಅಖಾಡಾದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾದುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಖಾಡಾ ತನ್ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು 1825ರ ಬಸಂತ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಹರಿದ್ವಾರದ ಹರ್ ಕೀ ಪೌರಿಯಲ್ಲಿ — ಅಮೃತ ಬಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಅದೇ ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ — ನಡೆದದ್ದಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಯೋಗಿರಾಜ್ ಶ್ರೀ ನಿರ್ವಾಣದೇವ್ ಮಹಾರಾಜ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ವೃತ್ತಾಂತವು ಸಂತ್ ಸಂತೋಖ್ ದಾಸ್ ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಈ ಪುಟವು ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡದೆ ಎರಡನ್ನೂ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.
ಹರಿದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಖಾಡಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಶ್ರಮವು ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್‌ನ ಕೃಷ್ಣನಗರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸುಮಾರು ನೂರು ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಖಾಡಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು — ಅಖಾಡಾ ಜಾಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಹಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಮತ್ತು ವೈಷ್ಣವ ಗುಂಪುಗಳ ನಂತರ ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡಾಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಮೇಳದಲ್ಲಿನ ಬಡಾ ಉದಾಸೀನದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಅದರ ಧರ್ಮ-ಧ್ವಜ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ — ಸುಮಾರು ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಕಂಬದ ಮೇಲೆ ಹಾರುವ ಈ ಧ್ವಜವು ಮೇಳ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಉದಾಸೀನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವವರಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಗುರುತಾಗಿದೆ.
ಇತರ ಅಖಾಡಾಗಳಂತೆಯೇ ಇದರ ಆಡಳಿತವೂ ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಬದಲು ಹಿರಿಯ ಮಹಂತರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ — ಇದರ ಔಪಚಾರಿಕ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿರುವ ಪಂಚಾಯತಿ ಪದ್ಧತಿ ಇದೇ.
ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ — ಮುಂದಿನದು
ಬಡಾ ಉದಾಸೀನದಿಂದ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪಂಥದ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಓದಿ: ನಯಾ ಉದಾಸೀನ ಅಖಾಡಾ →