ಗೋದಾವರಿಯ ಮೇಲೆ — ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಗೆ — ಕುಂಭವು ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳ ನಡುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ: ಶ್ರೀ ರಾಮನು ವನವಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನಾಸಿಕ್ನ ರಾಮಕುಂಡ, ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಪಾದದಲ್ಲಿ ನದಿ ಜನ್ಮತಾಳುವ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಕುಶಾವರ್ತ ಕುಂಡ.
ಅಮೃತವನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಹನಿಗಳು ಗೋದಾವರಿಯ ದಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದವು — ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ನದಿಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗಾ, ದಕ್ಷಿಣದ ಗಂಗೆ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕುಂಭವನ್ನು ಸಿಂಹಸ್ಥ — "ಸಿಂಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು" — ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಗುರು (ಬೃಹಸ್ಪತಿ) ಸಿಂಹ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಾಗ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ — ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಏಕೈಕ ಕುಂಭ.
ಇದು ರಾಮನ ಭೂಮಿಯೂ ಹೌದು. ಗೋದಾವರಿಯ ದಡದ ಪಂಚವಟಿ ವನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮ, ಸೀತಾ ಮಾತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ವನವಾಸ ಕಳೆದರು; ಇಲ್ಲಿಯೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಶೂರ್ಪನಖಿಯ ಮೂಗನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿದನು (ನಾಸಿಕಾ — ಇದರಿಂದಲೇ ನಾಸಿಕ್ಗೆ ಆ ಹೆಸರು), ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಸೀತೆಯ ಅಪಹರಣವಾಗಿ ರಾಮಾಯಣದ ಮಹಾ ಘಟನಾವಳಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ರಾಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಆ ಕಥೆಯ ಜಲದೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು.
ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಿಂಹಸ್ಥಕ್ಕೆ ಎರಡು ಸ್ನಾನ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿವೆ: ವೈಷ್ಣವ ಅಖಾಡಾಗಳು ತಮ್ಮ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನವನ್ನು ನಾಸಿಕ್ನ ರಾಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಶೈವ ಅಖಾಡಾಗಳು ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಕುಶಾವರ್ತ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ — ಹನ್ನೆರಡು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ಶಿವರನ್ನು ಒಂದೇ ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸಿದ ತ್ರಿಮುಖ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ.
सिंहस्थे च गुरौ ब्रह्मन् गोदावर्यां प्रयत्नतः । स्नानं कुर्यात् प्रयत्नेन सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (ಸಿಂಹಸ್ಥೇ ಚ ಗುರೌ ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಗೋದಾವರ್ಯಾಂ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ಸ್ನಾನಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಯತ್ನೇನ ಸರ್ವಪಾಪೈಃ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ॥) ಗುರು ಸಿಂಹ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಗೋದಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ — ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. — ಗೋದಾವರಿ ಮಾಹಾತ್ಮ್ಯದ ಸಿಂಹಸ್ಥ ಪರಂಪರೆ
| ದಿನಾಂಕ | ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ | ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಏನು |
|---|---|---|
| 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026 | ಧ್ವಜಾರೋಹಣ ಧ್ವಜಾರೋಹಣ | ಕುಂಭ ಧ್ವಜ ಏರುತ್ತದೆ — ಗೋದಾವರಿಯ ಮೇಲೆ ಸಿಂಹಸ್ಥ ಕಾಲ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ |
| 2 ಆಗಸ್ಟ್ 2027 | ಮೊದಲ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ | ಸಿಂಹಸ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಖಾಡಾಗಳ ಮೊದಲ ರಾಜ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ |
| 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2027 | ಮುಖ್ಯ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ | ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ ಸ್ನಾನ — ನಾಸಿಕ್-ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ 2027ರ ಕೇಂದ್ರ ದಿನ |
| 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2027 | ಮೂರನೆಯ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ — ವೈಷ್ಣವ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ | ನಾಸಿಕ್ನ ರಾಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ಅಖಾಡಾಗಳು |
| 12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2027 | ಮೂರನೆಯ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ — ಶೈವ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನ | ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರದ ಕುಶಾವರ್ತ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶೈವ ಅಖಾಡಾಗಳು |
| 24 ಜುಲೈ 2028 | ಸಮಾಪನ ಸಮಾಪ್ತಿ | ಸುಮಾರು 21 ತಿಂಗಳ ಪವಿತ್ರ ಕಾಲದ ನಂತರ ಸಿಂಹಸ್ಥ ಪರ್ವ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ |
ಹಳೆಯ ನಾಸಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಘಟ್ಟ, ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನು ತನ್ನ ತಂದೆ ದಶರಥನ ಶ್ರಾದ್ಧವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜಲವು ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ — ಇಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿ-ವಿಸರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜನ ಬರುತ್ತಾರೆ. ವೈಷ್ಣವ ಸ್ನಾನದ ದಿನಗಳಂದು ಈ ಕುಂಡವು ಕೇಸರಿ ಸಾಗರವಾಗಿ "ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್" ಘೋಷದಿಂದ ಮೊಳಗುತ್ತದೆ.
ಗೋದಾವರಿ ತನ್ನ ಅವತರಣದ ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಗಿರಿಯೊಳಗೆ ಮರೆಯಾಗಿ, ಕುಶ ಹುಲ್ಲಿನ ಹಾಸಿನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಕುಂಡ — ನದಿಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಉಗಮಸ್ಥಾನ. ಪ್ರತಿ ಶೈವ ಅಖಾಡಾದ ಮೆರವಣಿಗೆಯೂ ಈ ಚೌಕಾಕಾರದ ಜಲಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸ್ನಾನ, ನಂತರ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ದರ್ಶನ — ಇದೇ ಸಿಂಹಸ್ಥದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಿ.
ಸಿಂಹಸ್ಥ ಸ್ನಾನವು ಶಾಸ್ತ್ರವು ಸರ್ವ-ಪಾಪ-ವಿಮೋಚನ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದನ್ನು — ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಿತ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು — ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆಯನ್ನೂ: ನಾಸಿಕ್ನ ಗೋದಾವರಿ ಪಿತೃ-ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಜಲ. ಜೀವಂತರಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ಥವು ರಾಮ-ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಿವ-ಭಕ್ತಿಯ ಅಪರೂಪದ ಸಂಗಮ — ವನವಾಸದ ನದಿ ಮತ್ತು ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಉಗಮ ಒಂದೇ ಮುಳುಗಿನಲ್ಲಿ.
ನಾಸಿಕ್-ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ ಸಿಂಹಸ್ಥವು 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026ರಂದು ಧ್ವಜಾರೋಹಣದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ; ಮುಖ್ಯ ಅಮೃತ ಸ್ನಾನಗಳು 2 ಆಗಸ್ಟ್, 31 ಆಗಸ್ಟ್ ಮತ್ತು 11–12 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2027, ಮತ್ತು 24 ಜುಲೈ 2028ರಂದು ಸಮಾಪ್ತಿ.
ವೈಷ್ಣವ ಅಖಾಡಾಗಳು ನಾಸಿಕ್ನ ಪಂಚವಟಿಯ ರಾಮಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಶೈವ ಅಖಾಡಾಗಳು ಗೋದಾವರಿಯ ಉಗಮಸ್ಥಾನವಾದ ತ್ರ್ಯಂಬಕೇಶ್ವರ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗದ ಪಕ್ಕದ ಕುಶಾವರ್ತ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಸ್ನಾನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಗೋದಾವರಿ ಘಟ್ಟ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ್ಯ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕಾಗಿ kumbh.guru/join ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿ.
ರಾಮಕುಂಡ, ಕುಶಾವರ್ತ ತೀರ್ಥ, ಗೋದಾವರಿ ಘಟ್ಟಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು — ಯಾತ್ರಿಕರ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪಿನ್ ಒತ್ತಿ.