শিপ্ৰা নদীৰ পাৰত মহাকালৰ নিজৰ নগৰীত — অৱন্তিকা, স্বয়ং কালৰ প্ৰাচীন পীঠ, য'ত অমৃতৰ টোপাল পৰিছিল আৰু য'ত গুৰু সিংহত প্ৰতি বাৰ বছৰে বিশ্বক আহ্বান জনায়।
উজ্জয়িনী — "যিয়ে গৌৰৱেৰে জয় কৰে" — পৃথিৱীৰ নিৰবচ্ছিন্নভাৱে পবিত্ৰ হৈ থকা প্ৰাচীনতম নগৰসমূহৰ অন্যতম। প্ৰাচীনসকলে ভাৰতৰ জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানৰ মূল মধ্যৰেখা উজ্জয়িনীৰ মাজেৰে টানিছিল: ইয়াতেই বৰাহমিহিৰে আকাশৰ গণনা কৰিছিল, আৰু ইয়াতেই মহাকালৰ জ্যোতিৰ্লিংগ মহাকালেশ্বৰ দক্ষিণমুখী হৈ আছে — বাৰটাৰ ভিতৰত একমাত্ৰ। যেতিয়া শিপ্ৰাৰ পাৰত অমৃতৰ এটোপাল পৰিল, তেতিয়া অৱন্তিকা — যি ইতিমধ্যে সাতখন মোক্ষ-পুৰীৰ অন্যতম আছিল — কুম্ভৰ নগৰী হৈ পৰিল।
উজ্জয়িনীৰ কুম্ভক সিংহস্থ বোলা হয় কাৰণ ই তেতিয়াহে আহে যেতিয়া গুৰু (বৃহস্পতি) সিংহ ৰাশিত থিয় হয়, লগতে সূৰ্য মেষত থাকে — এক দুৰ্লভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক দুৱাৰ, যি বাৰ বছৰত এবাৰহে খোল খায়। উজ্জয়িনীৰ পৰম্পৰাই ইয়াত নিজৰ বৈভৱ যোগ কৰে: প্ৰতিটো পৰ্ব দিনত নগৰীৰ ৰজা স্বয়ং মহাকাল; আজিও কোনো পাৰ্থিৱ শাসকে উজ্জয়িনীত ৰাতি নাথাকে, কিয়নো ইয়াত ৰাজত্ব কৰে কালৰ অধিপতিয়ে।
अवन्तिकायां विहितावतारं मुक्तिप्रदानाय च सज्जनानाम् । अकालमृत्योः परिरक्षणार्थं वन्दे महाकालमहासुरेशम् ॥ অৱন্তিকাৰ মহাকালক মই প্ৰণাম কৰোঁ, যিয়ে সজ্জনসকলক মুক্তি আৰু অকাল মৃত্যুৰ পৰা ৰক্ষা প্ৰদান কৰিবলৈ অৱতৰণ কৰে। — দ্বাদশ জ্যোতিৰ্লিংগ স্তোত্ৰম্
| তাৰিখ · 2028 | অনুষ্ঠান | কি ঘটে |
|---|---|---|
| 27 মাৰ্চ | সিংহস্থ আৰম্ভ আৰম্ভণি স্নান | শিপ্ৰাৰ ঘাটত মেলা আৰম্ভ — চৈত্ৰ পূৰ্ণিমা কালৰ স্নান |
| 9 এপ্ৰিল | প্ৰথম ৰাজকীয় স্নান শাহী / অমৃত স্নান | আখাড়াসমূহৰ নাগা সাধুসকলে শিপ্ৰালৈ প্ৰথম মহাশোভাযাত্ৰাৰ নেতৃত্ব দিয়ে |
| 23 এপ্ৰিল | দ্বিতীয় ৰাজকীয় স্নান শাহী / অমৃত স্নান | সিংহস্থৰ মধ্যৱৰ্তী ৰাজকীয় স্নান |
| 8 মে' | তৃতীয় ৰাজকীয় স্নান শাহী / অমৃত স্নান | মেলাৰ সমাপ্তি-পৰ্বৰ চূড়ান্ত ৰাজকীয় স্নান |
| 27 মে' | সমাপন সমাপ্তি | শিপ্ৰাত দুমাহৰ পবিত্ৰ কালৰ সমাপ্তি |
সিংহস্থৰ প্ৰধান স্নান-স্থল, পুৰণি নগৰৰ ঠিক তলতে। ৰাজকীয় স্নানৰ দিনা আখাড়াসমূহ ক্ৰমে নামি আহে — প্ৰথমে শৈৱ সন্ন্যাসী, তাৰ পিছত বৈষ্ণৱ বৈৰাগী, তাৰ পিছত উদাসীন আৰু নিৰ্মল পন্থ — আৰু ঘাটবোৰত জনসমুদ্ৰই অমৃত-চাৰ্জিত নদীত নিজৰ পাল ৰৈ থাকে।
মহাকালৰ দৰ্শন অবিহনে উজ্জয়িনীৰ কোনো স্নানেই সম্পূৰ্ণ নহয়। ব্ৰাহ্ম মুহূৰ্তৰ ভস্ম আৰতি — দক্ষিণমুখী লিংগত পবিত্ৰ ভস্মৰ অৰ্পণ — এই নগৰীৰ গভীৰতম অনুষ্ঠান; মেলাৰ সময়ত বহু আগতেই চৰকাৰী পাছ বুক কৰক।
স্কন্দ পুৰাণৰ অৱন্তিকা-খণ্ডত কোৱা হৈছে যে শিপ্ৰাত সিংহস্থ স্নানে অগণন যজ্ঞৰ ফল প্ৰদান কৰে আৰু আত্মাক মৃত্যুভয়ৰ পৰা মুক্ত কৰে — কালৰ অধিপতিৰ নগৰীত ইয়াতকৈ উপযুক্ত আৰু কি হ'ব পাৰে। তীৰ্থযাত্ৰীসকল উজ্জয়িনীলৈ সৰ্বোপৰি কাল-শুদ্ধিৰ বাবেই আহে: স্বয়ং কালৰ সৈতে নিজৰ সম্পৰ্কৰ শুদ্ধিকৰণ — অতীতৰ কৰ্ম, বৰ্তমানৰ বাধা (শিপ্ৰাৰ ঘাটত গ্ৰহ-দোষৰ প্ৰতিকাৰ এক জীৱন্ত পৰম্পৰা), আৰু ভৱিষ্যতক নিৰ্ভয়ে সন্মুখীন হোৱা।
উজ্জয়িনী সিংহস্থ 27 মাৰ্চৰ পৰা 27 মে' 2028লৈ শিপ্ৰা নদীৰ পাৰত চলিব, ৰাজকীয় স্নান 9 এপ্ৰিল, 23 এপ্ৰিল আৰু 8 মে' 2028ত।
কাৰণ ই তেতিয়াহে অনুষ্ঠিত হয় যেতিয়া গুৰু (বৃহস্পতি) সিংহ ৰাশিত থাকে আৰু সূৰ্য মেষত — সেই যোগৰ তলতে শিপ্ৰাত অমৃতৰ টোপাল পৰিছিল।
ৰাম ঘাটত শিপ্ৰা স্নান আৰু মহাকালেশ্বৰ জ্যোতিৰ্লিংগৰ দৰ্শন — পাছ পালে ব্ৰাহ্ম মুহূৰ্তৰ ভস্ম আৰতিও।
শিপ্ৰাৰ ৰাম ঘাট, মহাকালেশ্বৰ, স্টেচন আৰু চিকিৎসালয় — তীৰ্থযাত্ৰীৰ টোকা চাবলৈ যিকোনো পিনত টিপক।