গোদাৱৰীৰ পাৰত — দক্ষিণৰ গংগা — কুম্ভ দুটা মেৰুৰ মাজত প্ৰৱাহিত হয়: নাছিকৰ ৰামকুণ্ড, য'ত শ্ৰীৰামে বনবাসৰ সময়ত স্নান কৰিছিল, আৰু ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ কুশাৱৰ্ত কুণ্ড, য'ত জ্যোতিৰ্লিংগৰ চৰণত নদীখনৰ জন্ম হয়।
যেতিয়া আকাশৰ মাজেৰে অমৃত কঢ়িয়াই নিয়া হৈছিল, তেতিয়া গোদাৱৰীৰ পাৰত টোপাল পৰিছিল — সেয়েহে ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ ওপৰৰ ব্ৰহ্মগিৰি পাহাৰৰ পৰা উৎপন্ন এই নদীখনক দক্ষিণ গংগা বুলি সন্মান কৰা হয়। ইয়াৰ কুম্ভক সিংহস্থ বোলা হয়, অৰ্থাৎ "সিংহত অৱস্থিত", কাৰণ ই তেতিয়াহে অনুষ্ঠিত হয় যেতিয়া গুৰু (বৃহস্পতি) সিংহ ৰাশিত থাকে — ইয়েই একমাত্ৰ কুম্ভ, যিটো একেসময়তে দুটা পবিত্ৰ কেন্দ্ৰত ভাগ হৈ পালন কৰা হয়।
এইখন ৰামৰো ভূমি। গোদাৱৰীৰ পাৰৰ পঞ্চৱটী বনত শ্ৰীৰাম, সীতা মাতা আৰু লক্ষ্মণে বনবাস কটাইছিল; ইয়াতেই লক্ষ্মণে শূৰ্পণখাৰ নাক কাটিছিল (নাসিকা — ইয়াৰ পৰাই নাছিক নামটোৰ উৎপত্তি), আৰু ইয়াৰ পৰাই সীতাক হৰণ কৰা হৈছিল, যিয়ে ৰামায়ণৰ মহাযাত্ৰাক গতি দিলে। ৰামকুণ্ডত স্নান কৰা মানে সেই কাহিনীৰ জলত প্ৰৱেশ কৰা।
এক অনন্য বৈশিষ্ট্য হিচাপে সিংহস্থৰ দুটা স্নান-ৰাজধানী আছে: বৈষ্ণৱ আখাড়াসমূহে নাছিকৰ ৰামকুণ্ডত অমৃত স্নান কৰে, আনহাতে শৈৱ আখাড়াসমূহে ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ কুশাৱৰ্ত কুণ্ডত স্নান কৰে — বাৰটা জ্যোতিৰ্লিংগৰ এটাৰ কাষত, য'ত ত্ৰিমুখী ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰে এটা লিংগতে ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু শিৱক ধাৰণ কৰে।
सिंहस्थे च गुरौ ब्रह्मन् गोदावर्यां प्रयत्नतः । स्नानं कुर्यात् प्रयत्नेन सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ (সিংহস্থে চ গুৰৌ ব্ৰহ্মন্ গোদাৱৰ্যাং প্ৰযত্নতঃ । স্নানং কুৰ্যাৎ প্ৰযত্নেন সৰ্বপাপৈঃ প্ৰমুচ্যতে ॥) যেতিয়া গুৰু সিংহত থাকে, তেতিয়া ভক্তিভাৱে গোদাৱৰীত স্নান কৰক — সকলো পাপৰ পৰা মুক্তি লাভ হয়। — গোদাৱৰী মাহাত্ম্যৰ সিংহস্থ পৰম্পৰা
| তাৰিখ | অনুষ্ঠান | ক'ত আৰু কি |
|---|---|---|
| 31 অক্টোবৰ 2026 | ধ্বজাৰোহণ ধ্বজা উত্তোলন | কুম্ভৰ ধ্বজা উত্তোলিত হয় — গোদাৱৰীৰ পাৰত সিংহস্থ কাল আনুষ্ঠানিকভাৱে আৰম্ভ হয় |
| 2 আগষ্ট 2027 | প্ৰথম অমৃত স্নান অমৃত স্নান | সিংহস্থত আখাড়াসমূহৰ প্ৰথম ৰাজকীয় অমৃত স্নান |
| 31 আগষ্ট 2027 | মুখ্য অমৃত স্নান অমৃত স্নান | প্ৰধান ৰাজকীয় স্নান — নাছিক-ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ 2027ৰ কেন্দ্ৰীয় দিন |
| 11 ছেপ্টেম্বৰ 2027 | তৃতীয় অমৃত স্নান — বৈষ্ণৱ অমৃত স্নান | নাছিকৰ ৰামকুণ্ডত বৈষ্ণৱ আখাড়াসমূহ |
| 12 ছেপ্টেম্বৰ 2027 | তৃতীয় অমৃত স্নান — শৈৱ অমৃত স্নান | ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰৰ কুশাৱৰ্ত তীৰ্থত শৈৱ আখাড়াসমূহ |
| 24 জুলাই 2028 | সমাপন সমাপ্তি | প্ৰায় 21 মাহৰ পবিত্ৰ কালৰ পিছত সিংহস্থ পৰ্ব সমাপ্ত হয় |
পুৰণি নাছিকত গোদাৱৰীৰ কেন্দ্ৰীয় ঘাট, য'ত ৰামে পিতৃ দশৰথৰ শ্ৰাদ্ধ সম্পন্ন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ জলে পিতৃপুৰুষক মুক্তি দিয়ে বুলি বিশ্বাস কৰা হয় — গোটেই ভাৰতৰ পৰা মানুহে ইয়াত অস্থি-বিসৰ্জন কৰিবলৈ আহে। বৈষ্ণৱ স্নানৰ দিনা কুণ্ডটো গৈৰিক ৰঙৰ সাগৰ আৰু "জয় শ্ৰীৰাম" ধ্বনিৰে ভৰি পৰে।
সিৰিযুক্ত সেই কুণ্ড, য'ত অৱতৰণৰ পিছত ব্ৰহ্মগিৰিত অন্তৰ্হিত হোৱা গোদাৱৰী কুশ ঘাঁহৰ শয্যাৰ পৰা পুনৰ প্ৰকট হয় — নদীখনৰ আনুষ্ঠানিক উৎস। প্ৰতিটো শৈৱ আখাড়াৰ শোভাযাত্ৰা এই চতুষ্কোণ জলাশয়লৈ নামি আহে। ইয়াত স্নান, তাৰ পিছত ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ জ্যোতিৰ্লিংগৰ দৰ্শন — এইটোৱেই সিংহস্থৰ সম্পূৰ্ণ বিধি।
সিংহস্থ স্নানে শাস্ত্ৰই কোৱা সৰ্ব-পাপ-বিমোচন — সকলো সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্তি — প্ৰদান কৰে বুলি ধৰা হয়, আৰু বিশেষকৈ পিতৃপুৰুষৰ বাবে কৃপা: নাছিকৰ গোদাৱৰী পিতৃকাৰ্যৰ বাবে ভাৰতৰ শ্ৰেষ্ঠ জলতীৰ্থ। জীৱিতসকলৰ বাবে সিংহস্থ হৈছে এক যাত্ৰাতে ৰাম-ভক্তি আৰু শিৱ-ভক্তিৰ এক বিৰল সংগম — বনবাসৰ নদী আৰু জ্যোতিৰ্লিংগৰ উৎস, এটাই ডুবতে।
নাছিক-ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ সিংহস্থ 31 অক্টোবৰ 2026 তাৰিখে ধ্বজাৰোহণেৰে আৰম্ভ হয়; মুখ্য অমৃত স্নান 2 আগষ্ট, 31 আগষ্ট আৰু 11–12 ছেপ্তেম্বৰ 2027, আৰু সমাপ্তি 24 জুলাই 2028।
বৈষ্ণৱ আখাড়াসমূহে নাছিকৰ পঞ্চৱটীত ৰামকুণ্ডত স্নান কৰে; শৈৱ আখাড়াসমূহে গোদাৱৰীৰ উৎস ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ জ্যোতিৰ্লিংগৰ কাষত কুশাৱৰ্ত কুণ্ডত স্নান কৰে।
স্নানৰ সতৰ্কবাণী, গোদাৱৰী ঘাটৰ নিৰ্দেশনা আৰু থকাৰ সমন্বয়ৰ বাবে kumbh.guru/join ত বিনামূলীয়াকৈ পঞ্জীয়ন কৰক।
ৰামকুণ্ড, কুশাৱৰ্ত তীৰ্থ, গোদাৱৰীৰ ঘাট, মন্দিৰ আৰু ষ্টেচন — তীৰ্থযাত্ৰীৰ টোকা চাবলৈ যিকোনো পিনত টিপক।