শৈৱ আখাড়াসমূহৰ ভিতৰত দ্বিতীয় বৃহত্তম, আৰু দীৰ্ঘদিনৰ খ্যাতি অনুসৰি আটাইতকৈ বিদ্বান — সেই ঘৰ য'ত সাধুসকলৰ এক উচ্চ অনুপাতে সংস্কৃত, বেদান্ত আৰু শাস্ত্ৰত উপাধি ধাৰণ কৰে।
নিৰঞ্জনী নামৰ অৰ্থ "নিষ্কলংক, যাৰ কোনো দাগ নাই" — অসীম সত্তাৰ অশৰ্ত অৱস্থাৰ এটা নাম। ইয়াৰ ইষ্ট-দেৱতা কাৰ্তিকেয়, শিৱৰ পুত্ৰ যাৰ জন্ম হৈছিল দেৱসকলৰ সেনাৰ নেতৃত্ব দিবলৈ: এনে এটা ঘৰৰ দেৱতা যিয়ে নিজকে সদায় অনুশাসিত, সংগঠিত আৰু দায়বদ্ধ বুলি বুজি আহিছে।
নিৰঞ্জনীয়ে নিজৰ পাণ্ডিত্যৰ বাবে আখাড়াসমূহৰ মাজত এক বিশেষ স্থান ধৰি আছে। য'ত আখাড়াক প্ৰায়ে এক সামৰিক সম্প্ৰদায় হিচাপে কল্পনা কৰা হয়, নিৰঞ্জনীৰ মৰ্যাদা ইয়াৰ আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰশিক্ষিত সাধুৰ সংখ্যাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে — সংস্কৃত ব্যাকৰণত, অদ্বৈত বেদান্তত, ষড়দৰ্শনত — আৰু ই প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি আখাড়া জগতক ইয়াৰ প্ৰশাসক আৰু আলোচনাকাৰী যোগান ধৰি আহিছে।
আখাড়াৰ জ্যেষ্ঠ ব্যক্তিসকলে বাৰে বাৰে আখাড়া জগতৰ সৰ্বোচ্চ পদসমূহ ধাৰণ কৰিছে। নিৰঞ্জনী আখাড়াৰ সম্পাদক মহন্ত ৰবীন্দ্ৰ পুৰীয়ে অখিল ভাৰতীয় আখাড়া পৰিষদৰ অধ্যক্ষ (সভাপতি) আৰু হৰিদ্বাৰৰ মনসা দেৱী মন্দিৰ ট্ৰাষ্টৰ মূৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। আচাৰ্য মহামণ্ডলেশ্বৰ স্বামী কৈলাশানন্দ গিৰি আখাড়াৰ আচাৰ্য আৰু বৰ্তমান কুম্ভ যুগৰ আটাইতকৈ বহুলভাৱে পৰিচিত সাধুসকলৰ এজন।
পৰিষদৰ জৰিয়তে ঘোষিত, তেৰটা আখাড়াৰ আচাৰ্যসকলৰ সৈতে উত্তৰাখণ্ডৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ এখন সভাতে 28 নৱেম্বৰ 2025 তাৰিখে হৰিদ্বাৰ 2027ৰ স্নান-সূচী ঠিক কৰা হৈছিল — সেই সূচী যিয়ে সেই অৰ্ধ কুম্ভক চাৰিটা অমৃত স্নান দিয়ে, হৰিদ্বাৰৰ কোনো অৰ্ধ কুম্ভত চাৰিটা হোৱা প্ৰথমবাৰ।
নিৰঞ্জনীৰ পেশ্বাই আৰু অমৃত স্নানৰ ক্ৰমত ইয়াৰ স্থান সেই একে পৰম্পৰা আৰু আলোচনাৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত যিয়ে প্ৰতিটো আখাড়াক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। স্নানসমূহৰ মাজত ইয়াৰ শিবিৰ মেলাৰ বৌদ্ধিক কেন্দ্ৰসমূহৰ এটা: পুৱা আৰু সন্ধিয়া প্ৰৱচন, শাস্ত্ৰৰ বিষয়ত বিতৰ্ক, আৰু সেই দীক্ষা আৰু নিযুক্তিসমূহ যিবোৰ কেৱল কুম্ভতহে বৈধ হ'ব পাৰে।
আনন্দ আখাড়া পৰম্পৰাগতভাৱে নিৰঞ্জনীৰ সৈতে মিত্ৰতাবদ্ধ আৰু তাৰ সৈতে শোভাযাত্ৰা কৰে — সেই কেইবাটাও স্থায়ী মিত্ৰতাৰ এটা যিয়ে সাতটা শৈৱ আখাড়াক মেলাত কম সংখ্যক ব্যৱহাৰিক গোটত বান্ধি ৰাখে।
যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখক — পৰৱৰ্তী ভাগ
প্ৰাচীনতম শৈৱ ঘৰসমূহৰ এটা, হৰিদ্বাৰৰ কনখলত পীঠ, ঋষি কপিল ইয়াৰ আৰাধ্য দেৱতা।
পঢ়ক: মহানিৰ্বাণী আখাড়া →