কুম্ভ মেলা কোনেও প্ৰতিষ্ঠা কৰা নাই। অতি প্ৰাচীন আৰু আজিও জীৱন্ত এক পৰম্পৰা, সনাতন ধৰ্ম, যেতিয়া নিজৰ পঞ্জিকাই নিৰ্দিষ্ট কৰা মুহূৰ্তত নদীৰ পাৰলৈ আহে, তেতিয়াই কুম্ভ হয়। এই পৃষ্ঠাই সেই পৰম্পৰাক সহজ ভাষাত বুজায় আৰু আৰু ক'ত পঢ়িব সেয়া দেখুৱায়।
সনাতন মানে শাশ্বত, যাৰ কোনো আৰম্ভ নাই। ধৰ্ম হৈছে সেই বিধান যিয়ে জগতক ধাৰণ কৰে আৰু সেই কৰ্তব্য যিয়ে জীৱনক ধাৰণ কৰে। এই দুটা শব্দ মহাভাৰত আৰু মনুস্মৃতিৰ দৰে প্ৰাচীন গ্ৰন্থত একেলগে আহে। এই পৰম্পৰাৰ কোনো এজন প্ৰতিষ্ঠাপক নাই, কোনো এখন গ্ৰন্থ নাই, কোনো এজন প্ৰধান নাই। ই উপদেশ, সাধনা আৰু পৰম্পৰাৰ এটা পৰিয়াল, যিবোৰে ইটোৱে সিটোক চিনি পায় — সেইবাবেই সম্পূৰ্ণ বেলেগ বেলেগ সম্প্ৰদায়ৰ সাধুসকলে একেটা পুৱাতে একেখন নদীত স্নান কৰিব পাৰে।
দৈনন্দিন কথাত বহুতে হিন্দু ধৰ্ম বুলি কয়। সনাতন ধৰ্ম হৈছে সেই নাম যিটো এই পৰম্পৰাই নিজকে দিয়ে, আৰু কুম্ভলৈ অহা প্ৰতিজন যাত্ৰী কোন পৰম্পৰাৰ অংশীদাৰ, সেয়া এই নামেই কয়।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: সনাতন ধৰ্ম কি?
এই পৰম্পৰা শ্ৰুতিৰ ওপৰত থিয় দি আছে, যিটো ঋষিসকলে শুনিছিল: চাৰি বেদ — ঋক্, যজুঃ, সাম আৰু অথৰ্ব — সিহঁতৰ ব্ৰাহ্মণ, আৰণ্যক আৰু উপনিষদৰ সৈতে। এই বৈদিক ধাৰাক নিগম বোলা হয়, আৰু ইয়াৰ লগে লগে বৈ যায় আগম: শৈৱ, বৈষ্ণৱ আৰু শাক্ত শাস্ত্ৰ, যিয়ে মন্দিৰ-পূজা, মন্ত্ৰ, দীক্ষা আৰু অন্তৰৰ সাধনা শিকায়। অধিকাংশ জীৱন্ত উপাসনাই দুয়োটাকে সংযোগ কৰে — যজ্ঞৰ অগ্নিত বৈদিক মন্ত্ৰ আৰু গৰ্ভগৃহত আগমিক পূজা।
এই ভেটিৰ ওপৰতে ইতিহাস আৰু পুৰাণ থিয় দি আছে। প্ৰতিজন কুম্ভযাত্ৰীয়ে জনা কাহিনীবোৰ সেইবোৰতে আছে, যেনে সমুদ্ৰ মন্থন আৰু অমৃত কলহৰ কাহিনী।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: বেদ · আগম · নিগম আৰু আগম
অখিল ভাৰতীয় আখাড়া পৰিষদে তেৰটা আখাড়াক স্বীকৃতি দিয়ে, আৰু সিহঁতে একেলগে পৰম্পৰাৰ বিস্তাৰ দেখুৱায়। সাতটা শৈৱ সন্ন্যাসী আখাড়া, আদি শংকৰাচাৰ্যৰ দশনামী পৰম্পৰাত। তিনিটা বৈষ্ণৱ বৈৰাগীৰ অনী, শ্ৰীৰামৰ উপাসক। বাকী তিনিটা — দুটা উদাসীন আৰু এটা নিৰ্মল — শিখ গুৰুসকলৰ সৈতে জড়িত পৰম্পৰা বহন কৰে আৰু বেদ-উপনিষদো অধ্যয়ন কৰে।
দেৱীৰ উপাসনা, অৰ্থাৎ শাক্ত ধাৰা, এই সকলোৰে মাজেৰে বৈ যায়, আৰু কুম্ভৰ নগৰবোৰত দেৱীৰ প্ৰাচীন মন্দিৰ আছে। দেৱতা, ৰীতি-নীতি আৰু তিথি এটা সম্প্ৰদায়ৰ পৰা আন এটালৈ বেলেগ, আৰু প্ৰতিটো আখাড়াই নিজৰ পৰম্পৰা পালন কৰে। তথাপিও ডাঙৰ স্নানপৰ্বৰ দিনা সিহঁত সকলো ধৰ্মৰ একেটা শোভাযাত্ৰা হৈ পানীৰ ফালে আগবাঢ়ে।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: শৈৱ · বৈষ্ণৱ · শাক্ত · গুৰু পৰম্পৰা · সন্ন্যাস
তীৰ্থ মানে ঘাট, পাৰ হোৱাৰ ঠাই: পৃথিৱীৰ এনে এটা স্থান য'ত, পৰম্পৰাই কয়, সলনি হৈ থকা জগতৰ পৰা সলনি নোহোৱাৰ ফালে পাৰ হোৱাটো সহজ হয়। পুৰাণে কয় যে অমৃতৰ টোপাল এনে চাৰিটা স্থানত পৰিছিল — প্ৰয়াগৰাজ, হৰিদ্বাৰ, নাশিক-ত্ৰ্যম্বকেশ্বৰ আৰু উজ্জয়িনী — আৰু বৃহস্পতি, সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ যেতিয়া সেই স্থানৰ সৈতে জড়িত অৱস্থানলৈ আহে, তেতিয়া কুম্ভ প্ৰতিটো স্থানলৈ ঘূৰি আহে।
স্নান, অৰ্থাৎ পবিত্ৰ ডুব, পৰম্পৰাৰ আটাইতকৈ সৰল আৰু আটাইতকৈ প্ৰাচীন কৰ্মৰ এটা: প্ৰাৰ্থনা, ভগৱানৰ নাম আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ স্মৰণৰ সৈতে লোৱা পানী। অমৃত স্নানৰ দিনবোৰত আখাড়াসমূহে নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত প্ৰথমে স্নান কৰে, আৰু সিহঁতৰ পিছত যাত্ৰীসকলে।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: মন্দিৰ আৰু তীৰ্থ
এই পৰম্পৰাই জীৱনক সংস্কাৰৰে চিহ্নিত কৰে — এনে বিধি যিয়ে জীৱনক শুদ্ধ আৰু পবিত্ৰ কৰে। শাস্ত্ৰীয় তালিকাই ষোল্লটা গণনা কৰে: গৰ্ভাধান আৰু শিশুৰ নামকৰণৰ পৰা, অন্নপ্ৰাশন, চূড়াকৰণ, উপনয়ন আৰু বিবাহৰ মাজেৰে, মৃত্যুত অন্ত্যেষ্টিলৈকে। বহু পৰিয়ালে ইয়াৰে কোনো এটা সংস্কাৰ তীৰ্থত কৰিবলৈ আহে, যেনে শিশুৰ মুণ্ডন, অস্থি বিসৰ্জন বা পিতৃপুৰুষৰ তৰ্পণ, আৰু কুম্ভ তাৰ এক মহান উপলক্ষ।
নদীয়ে গৃহস্থ জীৱনৰ পিছৰ খোজটোও দেখে। সন্ন্যাস দীক্ষাত সাধকে নিজৰেই অন্ত্যেষ্টি কৰে আৰু নতুন নাম লাভ কৰে, আৰু শৈৱ আখাড়াসমূহৰ নাগা দীক্ষা পৰম্পৰা অনুসৰি কুম্ভতেই দিয়া হয়।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: ষোড়শ সংস্কাৰ
এই পৰম্পৰাই সকলোকে সংসাৰ ত্যাগ কৰিবলৈ নকয়। ই মানৱ জীৱনৰ চাৰিটা ন্যায্য লক্ষ্যৰ কথা কয়: ধৰ্ম, সঠিক আচৰণ; অৰ্থ, সৎভাৱে উপাৰ্জিত ধন আৰু সুৰক্ষা; কাম, প্ৰেম আৰু আনন্দ; আৰু মোক্ষ, মুক্তি। ধৰ্মই অৰ্থ আৰু কামক পথ দেখুৱায়, আৰু মোক্ষ চূড়ান্ত লক্ষ্য।
কুম্ভত এই চাৰি পুৰুষাৰ্থ এটা ঠাইতে লগ হয়: আশীৰ্বাদ ল'বলৈ অহা পৰিয়াল, তম্বুৰ নগৰ চলোৱা ব্যৱসায়ী আৰু সেৱক, আৰু শেষ লক্ষ্যৰ বাবে সকলো ত্যাগ কৰা সন্ন্যাসী। এওঁলোক সকলো একেটা পৰম্পৰাৰ ভিতৰত।
srisanatan.org-ত অধিক পঢ়ক: চাৰি পুৰুষাৰ্থ
মোটামুটিকৈ, হয়। হিন্দু ধৰ্ম পিছত বাহিৰৰ পৰা দিয়া নাম; সনাতন ধৰ্ম, অৰ্থাৎ শাশ্বত ধৰ্ম, হৈছে সেই নাম যিটো এই পৰম্পৰাই নিজকে দিয়ে, আৰু ইয়াত বৈদিক, শৈৱ, বৈষ্ণৱ, শাক্ত আৰু অন্যান্য পথ একেলগে থাকে।
নালাগে। অমৃত স্নানৰ দিনবোৰত আখাড়াসমূহে নিজৰ নিৰ্দিষ্ট ক্ৰমত প্ৰথমে স্নান কৰে, কিন্তু মেলাৰ প্ৰতিটো দিনতে নদী প্ৰতিজন যাত্ৰীৰ বাবে মুকলি।
অমৃত কলহ আৰু সমুদ্ৰ মন্থনৰ কাহিনী পুৰাণ আৰু মহাভাৰতত কোৱা হৈছে। স্নানৰ তিথি বৃহস্পতি, সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰৰ অৱস্থানৰ পৰা নিৰ্ধাৰিত হয়, যিবোৰ পঞ্জিকাৰ পৰা পঢ়া হয়।
আমাৰ সহযোগী প্ৰসংগ ৱেবছাইট srisanatan.org-এ বেদ, আগম, দৰ্শন, সংস্কাৰ, উৎসৱ আৰু বহু কথা বুজায়, আৰু swarayoga.org-এ এই পৰম্পৰাক স্বৰ যোগ পীঠে যিদৰে শিকায় সেইদৰে উপস্থাপন কৰে।
আগলৈ পঢ়ক — আমাৰ সহযোগী ৱেবছাইট