ਯਾਤਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੌਖੀ ਹੈ — ਚਾਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆਵਾਜਾਈ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਸਨਾਨ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਆਖ਼ਰੀ ਪੰਜ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਔਖੇ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਹਰੇਕ ਕੁੰਭ ਨਗਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ। ਮਹਾਨ ਸਨਾਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਰਸਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਲਈ ਬੰਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਬੰਦਸ਼ ਕਈ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੀ ਟਿਕਟ ਉੱਤੇ ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ ਪੈਦਲ ਤੈਅ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹੋ — ਅਕਸਰ ਇੱਕ ਘੰਟਾ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਚਲਦੀ ਭੀੜ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਮਾਨ ਸਮੇਤ।
ਇਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਨਤੀਜਾ ਸਿੱਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਇਸ ਪੰਨੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਗੱਲ ਹੈ: ਜਿਸ ਸਨਾਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਆਏ ਹੋ, ਉਸ ਤੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੋ, ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰਹਿਣ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਾਤ ਕੱਟੋ। 15 km ਦੂਰ ਉਹ ਹੋਟਲ, ਜੋ ਬੁਕਿੰਗ ਵੇਲੇ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਲੱਗਿਆ ਸੀ, ਮਹੱਤਵ ਵਾਲੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਚਾਰ ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੇਲਵੇ ਹਰ ਕੁੰਭ ਲਈ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੇਲਾ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਮੇਲੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਸਨਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹੁੰਚਣ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਸਮਰੱਥਾ ਤੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਰਿਜ਼ਰਵੇਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਜਿੰਨੀ ਛੇਤੀ ਹੋ ਸਕੇ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰੋ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਸਟੇਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਭੀੜ ਨਿਯੰਤਰਣ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਡੀਕ ਖੇਤਰ ਅਤੇ ਪਲੇਟਫ਼ਾਰਮ ਉੱਤੇ ਪੜਾਅਵਾਰ ਦਾਖ਼ਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਰਵਾਨਗੀ ਲਈ ਆਮ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨਬੱਧ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲੋ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਨਾ ਬਣਾਓ। ਮੇਲੇ ਦੌਰਾਨ ਰੇਲ ਗੱਡੀਆਂ ਦਾ ਦੇਰ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਆਮ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ ਪੈਦਲ ਰਸਤਾ ਲੰਮਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਨਗਰਾਂ ਲਈ ਹਵਾਈ ਸੰਪਰਕ ਸਭ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੜੀ ਹੈ — ਹਰਿਦੁਆਰ ਲਈ ਜੌਲੀ ਗ੍ਰਾਂਟ, ਉੱਜੈਨ ਲਈ ਇੰਦੌਰ, ਅਤੇ ਸਿੰਹਸਥ ਲਈ ਮੁੰਬਈ ਜਾਂ ਨਾਸ਼ਿਕ — ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਹਵਾਈ ਯਾਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜਲੇ ਵੱਡੇ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਸੜਕ ਜਾਂ ਰੇਲ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਰੇ ਨਗਰ ਚੰਗੇ ਰਾਜਮਾਰਗਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਔਕੜ ਫਿਰ ਆਖ਼ਰੀ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਹੈ: ਪਾਰਕਿੰਗ ਪਾਬੰਦੀ ਵਾਲੇ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਸ਼ਟਲ ਸੇਵਾਵਾਂ ਚੱਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੈਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਹਰ ਮੇਲੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੇਲਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਿਛਲੇ ਮੇਲੇ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਚਨਾ ਵਰਤੋ।
ਤ੍ਰਿੰਬਕੇਸ਼ਵਰ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਖ਼ਾਸ ਚੇਤਾਵਨੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਇਹ ਨਾਸ਼ਿਕ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 30 km ਦੂਰ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਸੜਕ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਪਹੁੰਚ ਮਾਰਗ ਸਨਾਨ ਦੇ ਦਿਨ ਇੱਕੋ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਰਸਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਕੁਸ਼ਾਵਰਤ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿੰਬਕੇਸ਼ਵਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਠਹਿਰੋ।
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਨਾਨ ਲਈ: ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਦੋ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚੋ, ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਰੂਰ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਰਾਤ ਕੱਟੋ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਘਾਟ ਤੱਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪੈਦਲ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ।
ਆਮ ਪਰਵ ਸਨਾਨ ਲਈ: ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹੁੰਚਣਾ ਸੁਵਿਧਾਜਨਕ ਹੈ।
ਜੇ ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਸਨਾਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਆਉਣਾ ਹੋਵੇ — ਜੋ ਕੁੰਭ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗਾ ਢੰਗ ਹੈ — ਤਾਂ ਸਨਾਨ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੇਲੇ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿਨ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੇਖ ਸਕੋਗੇ ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵੇਰ ਲਈ ਆਏ ਸਨ।
ਯਾਤਰਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੋ — ਅਗਲਾ ਪੜਾਅ
ਆਸ਼ਰਮ, ਧਰਮਸ਼ਾਲਾਵਾਂ, ਟੈਂਟ ਨਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਹੋਟਲ — ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁਕਿੰਗ ਕਰਨੀ ਹੈ।
ਪੜ੍ਹੋ: ਕਿੱਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਹੈ →