હા, આપનું સ્વાગત છે, અને હા, આપ સ્નાન કરી શકો છો. આપની પાસેથી શ્રદ્ધાની અપેક્ષા નથી — માત્ર કોઈ બીજાના પવિત્ર પ્રસંગે અતિથિ તરીકેનો સામાન્ય વિવેક અપેક્ષિત છે.
કુંભના જેટલા જૂના અભિલેખો મળે છે ત્યારથી તે ભારત બહારના મુલાકાતીઓને આકર્ષતો રહ્યો છે, અને સદીઓથી વિદેશી વિદ્વાનો, તીર્થયાત્રીઓ અને પ્રવાસીઓનું અખાડા શિબિરોમાં સ્વાગત થયું છે. આપ પાણીમાં પ્રવેશો તે પહેલાં ઘાટ પર કોઈ આપનો ધર્મ કે રાષ્ટ્રીયતા પૂછશે નહીં.
આ પ્રસંગ એટલું જ કહે છે કે આપ કોઈ તમાશાના પ્રેક્ષક તરીકે નહીં, પરંતુ કોઈના પવિત્ર સંસ્કારમાં અતિથિ તરીકે આવો. ફરક સંપૂર્ણપણે વર્તનમાં છે, અને તેની નોંધ લેવાય છે.
સામાન્ય પ્રવાસી વિઝા પર મુસાફરી કરો; સામાન્ય મુલાકાતી માટે કુંભમાં કોઈ વિશેષ પરવાનગીની જરૂર નથી. આ નિયમો બદલાતા રહે છે, તેથી મુસાફરી પહેલાં ભારતીય મિશન પાસેથી આપની રાષ્ટ્રીયતા માટેના હાલના નિયમો અને ઈ-વિઝાની પાત્રતા તપાસો.
આપના પાસપોર્ટ અને વિઝાની નકલ સાથે રાખો અને મૂળ દસ્તાવેજો આપના ઉતારામાં સુરક્ષિત રાખો. મેળાનાં કેટલાંક ઉતારાઓમાં નિયમિત પ્રક્રિયાના ભાગરૂપે વિદેશી અતિથિઓની નોંધણી કરવામાં આવશે.
પત્રકારો અને ફિલ્મ કર્મીદળ સંપૂર્ણપણે અલગ શ્રેણીમાં આવે છે અને તેમને અગાઉથી માન્યતા મેળવવી જરૂરી છે — તેની માહિતી અમારા મીડિયા અને VVIP પૃષ્ઠ પર છે, અહીં નહીં.
સાદાં અને મર્યાદિત વસ્ત્રો પહેરો — સ્ત્રીઓ અને પુરુષો બંનેએ ખભા અને ઘૂંટણ ઢાંકવાં. આપ પૂરાં વસ્ત્રો પહેરીને સ્નાન કરશો; સ્વિમસૂટ યોગ્ય નથી અને તેનાથી આસપાસના લોકોને સ્પષ્ટ અસ્વસ્થતા થશે. ભીંજવી શકાય તેવાં સુતરાઉ વસ્ત્રો અને બદલવા માટે સૂકાં વસ્ત્રોનો એક જોડ સાથે રાખો.
ઘાટોની નજીક તથા મંદિરો અને શિબિરોમાં, જ્યાં બીજા લોકો ઉતારે ત્યાં પગરખાં ઉતારો.
ફોટોગ્રાફી. મેળો પૃથ્વી પરના સૌથી ફોટોજેનિક પ્રસંગોમાંનો એક છે અને અહીં જ મુલાકાતીઓ સૌથી વધુ ભૂલ કરે છે. કોઈ વ્યક્તિનો ફોટો પાડતાં પહેલાં હંમેશાં પૂછો અને ના પાડે તો કોઈ દલીલ વિના સ્વીકારો. સ્નાન કરતી કે વસ્ત્રો બદલતી કોઈ પણ વ્યક્તિનો ફોટો ક્યારેય ન પાડો. પોતાના મૃત સ્વજન માટે વિધિ કરતા પરિવારનો ફોટો ક્યારેય ન પાડો. નાગા સાધુઓ વેશભૂષાનું પ્રદર્શન નથી; કેટલાક આનંદથી ફોટો પડાવશે, કેટલાક નહીં, અને તે જાણવાનો માર્ગ પૂછવાનો છે.
આમંત્રણ વિના કોઈ સાધુને, તેમના આસનને, તેમની ધૂણીને કે તેમનાં સાધનોને સ્પર્શ ન કરો. જો આપને પ્રસાદ આપવામાં આવે તો જમણા હાથે સ્વીકારો.
મેળા વિસ્તારમાં ક્યાંય પણ માંસ, ઈંડાં કે દારૂ નહીં. આ બાબતે કોઈ સમાધાન થઈ શકતું નથી અને તેને ગંભીરતાથી લેવામાં આવે છે.
જો આપને અખાડા શિબિરમાં બેસવા આમંત્રણ મળે તો બેસો. ચા સ્વીકારીને એક કલાક રોકાવાથી આપ કેમેરા લઈને આખો દિવસ ફરવા કરતાં વધુ શીખશો.
તે ઉપયોગી રીતે વર્ણવી શકાય તેનાથી પણ વધુ વિશાળ છે — કરોડો લોકોનું એક અસ્થાયી શહેર, જેના પોતાના રસ્તાઓ, હોસ્પિટલો અને પોલીસ વિભાગો છે. અંતરો લાંબા છે, ભીડ ગીચ છે અને ફોન નેટવર્ક નિયમિતપણે બંધ પડી જાય છે.
ઉત્તરનાં શહેરોમાં જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરીમાં ઠંડી હોય છે અને નદીઓનું પાણી હિમ જેવું ઠંડું હોય છે.
પશ્ચિમી ધોરણોની સરખામણીએ સુવિધાઓ પાયાની અને સહિયારી છે. શૌચાલયો ઘણા છે, પણ સાદા છે. રહેવાની વ્યવસ્થા, સારી હોય તો પણ, સાદી જ હોય છે.
અને ત્યાં જઈ આવેલા લોકોના સામાન્ય અનુભવ મુજબ, તે બીજા કોઈ પણ અનુભવથી જુદું છે. ત્યાં જઈ આવેલા લગભગ સૌની સલાહ છે: માત્ર એ પ્રસિદ્ધ સવાર પૂરતા ન રોકાઓ, વધુ સમય રહો અને માત્ર અમૃત સ્નાનની ભીડમાં જ રહેવાને બદલે મેળાની સામાન્ય લયમાં ઓછામાં ઓછો એક દિવસ વિતાવો — કલ્પવાસીનો શિબિર, અખાડાનો સાંજનો સત્સંગ, પરોઢે શાંત ઘાટ.
યાત્રા આગળ ધપાવો — હવે પછી
ઉપયોગી યાદી — સ્નાનનાં વસ્ત્રો, ઠંડી માટેનો સામાન, પગરખાં, દસ્તાવેજો અને શું ઘરે છોડી જવું.
વાંચો: સામાનમાં શું રાખવું →