तीन गोष्टी लक्षात घेऊन सामान घेतल्यास आपली तयारी योग्य होईल: थंड पाणी, खूप चालणे आणि आपल्याबरोबर आलेल्या सर्वांपासून चुकामूक होण्याची शक्यता.
आपण कपडे घालूनच स्नान कराल. कुंभ घाटावर कोणीही कपडे काढत नाही. पूर्ण भिजले तरी चालतील असे कपड्यांचे एक जोड आणि नंतर बदलण्यासाठी पूर्ण कोरडे जोड आणा — कृत्रिम व अंगाला चिकटणाऱ्या कापडाऐवजी लवकर वाळणारे सुती कपडे आणा.
महिलांसाठी सुती सलवार-कमीज किंवा साडी हा सोयीचा आणि प्रचलित पर्याय आहे; कपडे बदलताना आडोसा करण्यासाठी अनेक महिला कापडाचा एक जादा तुकडा सोबत ठेवतात. पुरुषांसाठी धोतर किंवा शॉर्ट्स. प्रमुख घाटांवर कपडे बदलण्यासाठी आडोशाच्या जागा असतात, पण तिथे गर्दी असते; म्हणून ज्याच्या आड कपडे बदलता येतील असा मोठा टॉवेल किंवा कापड आणा.
त्यानंतर ऊबदार कपडे, आणि आपल्याला वाटते त्यापेक्षा जास्त. हरिद्वार किंवा प्रयागराज येथे जानेवारीत पहाटेपूर्वी तापमान 4–8 °C असते आणि नदीचे पाणी हिमासारखे थंड असते. खरा गारठा डुबकी घेताना नव्हे, तर त्यानंतर ओल्या अंगाने वाऱ्यात उभे राहिल्यावर जाणवतो. जड कोटापेक्षा जाड टॉवेल, कोरडे मोजे आणि वारा अडवणारे वस्त्र अधिक महत्त्वाचे आहे.
आपल्या अपेक्षेपेक्षा अधिक चालावे लागेल — स्नानाच्या दिवशी वाळूवरून, तरंगत्या पुलांवरून आणि खडबडीत जमिनीवरून अनेक किलोमीटर. नवीन बूट किंवा लांब अंतर चालता येणार नाही अशा सँडल्स न आणता, आधी वापरून पायाला सवयीचे झालेले चालण्याचे बूट आणा.
घाट परिसरात जाण्यापूर्वी पादत्राणे काढावी लागतात. ती सोबत ठेवण्यासाठी कापडी पिशवी आणा; अमृत स्नानाच्या गर्दीच्या कडेला ती ठेवली तर पुन्हा मिळणार नाहीत, आणि अनवाणी परत चालण्याचे अंतर मोठे असते.
शक्य तितके कमी सामान सोबत ठेवा. रोख रक्कम, ओळखपत्राची एक छायाप्रत आणि फोन ठेवण्यासाठी छोटी जलरोधक पिशवी; पादत्राणे व ओले कपडे ठेवण्यासाठी कापडी पिशवी; आणि पाण्याची बाटली.
मागेच ठेवा: दागिने, महागडा कॅमेरा, लॅपटॉप आणि हरवल्यास दुःख होईल अशी कोणतीही वस्तू. परंपरा आणि अनुभव दोन्ही याबाबत स्पष्ट आहेत — मौल्यवान वस्तू पाण्यात किंवा गर्दीत नेऊ नका.
त्या दिवशी सकाळी आपल्या समूहाचा फोटो काढा. कोणी वेगळे पडल्यास, त्यांनी नेमके कोणते कपडे घातले आहेत हे दाखवणारा त्याच दिवसाचा फोटो आपल्याकडे असेल; हरवले-सापडले शिबिरात सर्वप्रथम तोच मागितला जातो.
संपूर्ण यात्रेसाठी आणि आणखी काही दिवस पुरतील इतकी औषधे त्यांच्या मूळ वेष्टनात, डॉक्टरांच्या चिठ्ठीच्या प्रतीसह आणा. मेळ्यातील वैद्यकीय शिबिरे उत्तम आणि विनामूल्य असतात, पण मागितल्यावर आपल्या दीर्घकालीन उपचारांसाठीचे विशिष्ट औषध ते देऊ शकतीलच असे नाही.
यासोबत: शरीरातील पाणी व क्षारांची कमतरता भरून काढणारी क्षारपावडर, साधे वेदनाशामक, जंतुनाशक, फोडांसाठीची पट्टी आणि आपले वैयक्तिक इनहेलर किंवा इन्सुलिन आणा; इनहेलर किंवा इन्सुलिन पिशवीत न ठेवता स्वतःजवळ ठेवा.
कागदपत्रे: आपले ओळखपत्र आणि त्याच्या वेगळ्या ठेवलेल्या छायाप्रती. परदेशी यात्रेकरूंनी पासपोर्टची प्रत सोबत ठेवावी आणि मूळ पासपोर्ट निवासस्थानी सुरक्षित ठेवावा.
लहान नोटांमध्ये रोख रक्कम. मेळ्यादरम्यान नेटवर्कवर ताण येतो आणि नेमकी गरज असताना डिजिटल व्यवहार अनेकदा अयशस्वी होतात. नौका, अर्पण, चहा आणि दान यांसाठी लहान मूल्यांच्या नोटा ठेवा.
आणि लोक नेहमी विसरतात ती गोष्ट: लहान मुलाच्या हातावर कायमस्वरूपी मार्करने आपला फोन नंबर लिहा आणि वृद्ध यात्रेकरूंना स्थानिक भाषेत निवासस्थानाचे नाव व फोन नंबर लिहिलेले कार्ड द्या. प्रत्येक मेळ्यातील हरवले-सापडले शिबिरे हजारो लोकांना पुन्हा त्यांच्या कुटुंबीयांशी भेटवतात; यामुळे ती प्रक्रिया लवकर होते.
प्रवास सुरू ठेवा — पुढे
कोणते दिवस निवडावेत, दिवसाचे वेळापत्रक कसे ठरवावे, कोणत्या गोष्टींची आगाऊ व्यवस्था करावी आणि काय वगळावे.
वाचा: वृद्ध आई-वडिलांसोबत कुंभला जाणे →