ତୃତୀୟ ପରିବାରର ବିଦ୍ୱତ୍ ଗୃହ — ଯେଉଁଠାରେ ସଭାଗୃହର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳର ଆରାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ। ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବଙ୍କୁ ସିଂହାସନରେ ବିରାଜମାନ କରାଯାଇଛି, ଜଣେ ଗ୍ରନ୍ଥୀ ତାହା ପାଠ କରନ୍ତି ଏବଂ ସହିତ ବେଦ ଓ ଉପନିଷଦ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ।
ଅଧିକାଂଶ ଅଖାଡ଼ାର ମୁଖ୍ୟ ସଭାଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଆପଣ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବେ — ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଗଣେଶ କିମ୍ବା ଋଷି କପିଳଙ୍କର। ଏକ ନିର୍ମଳ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଆପଣ ସିଂହାସନରେ ବିରାଜମାନ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବଙ୍କୁ ଦେଖିବେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଜଣେ ଗ୍ରନ୍ଥୀ ଥିବେ, ଯାହାଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ତାହାର ପାଠ କରିବା।
ନିର୍ମଳା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବୈଦିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଶିଖ ଗୁରବାଣୀ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ କରେ, ଏବଂ ଏହାର ସାଧୁମାନେ ଗ୍ରନ୍ଥ ସହିତ ବେଦ, ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଓ ଉପନିଷଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି। ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଶିଖ ଆଚରଣର ପାଞ୍ଚ କକାର ପାଳନ କରନ୍ତି ଏବଂ ପଗଡ଼ି ତଳେ ଅକଟା କେଶ ରଖନ୍ତି। ଉଦାସୀନମାନଙ୍କ ପରି, ନିର୍ମଳମାନେ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଅଛନ୍ତି ଯାହାକୁ ଦୁଇଟି ବୃହତ୍ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଧାରଣ କରେ ନାହିଁ — ଏବଂ ଏହା ହିଁ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ, କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ନୁହେଁ।
ଏହି ଅଖାଡ଼ା 7 ଅଗଷ୍ଟ 1862ରେ ମହିତାବ ସିଂହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପ୍ରଥମେ ପଟିଆଲାରେ ଧରମଧ୍ୱଜା ପଞ୍ଚାୟତୀ ଅଖାଡ଼ା ନିର୍ମଳା ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାର ପୀଠ ହରିଦ୍ୱାରର କନଖଲରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଭାରତରେ ଏହାର ବତିଶଟି ଶାଖାରେ ପ୍ରାୟ ପନ୍ଦର ହଜାର ସାଧୁ ଅଛନ୍ତି।
ଗୋଟିଏ ବିଶେଷତା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ: ଏହି ଅଖାଡ଼ା କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିନା ସମସ୍ତ ଜାତିର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଭାରତୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟଗୁଡ଼ିକର ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଏହା କେବଳ ଔପଚାରିକତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ମୌଳିକ ଅବସ୍ଥାନ; ଏବଂ ଏହା ଅଖାଡ଼ାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଥିବା ଗୁରବାଣୀ ସହିତ ସଙ୍ଗତିପୂର୍ଣ୍ଣ।
ନିର୍ମଳା ନାମର ଅର୍ଥ କଳଙ୍କହୀନ — ଏବଂ ଏହି ପରମ୍ପରା ସଦା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଆସିଛି: ଐତିହାସିକ ଭାବେ ନିର୍ମଳ ସାଧୁମାନେ କୌଣସି ଯୋଦ୍ଧା ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ନ ହୋଇ ଶାସ୍ତ୍ରର ଶିକ୍ଷକ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ଥିଲେ।
ନିର୍ମଳ ଅଖାଡ଼ା ଶୈବ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଗୋଷ୍ଠୀ ପରେ ତୃତୀୟ ପରିବାର ସହିତ ଶୋଭାଯାତ୍ରା କରେ ଓ ସ୍ନାନ କରେ। ମେଳାରେ ଏହାର ଶିବିର ସେହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଆଗନ୍ତୁକ ନିରନ୍ତର ଶାସ୍ତ୍ରପାଠ ଶୁଣିପାରନ୍ତି — ଯେପରି ଢୋଲ ଓ ଶଙ୍ଖ ଜୁନାର ବିଶେଷ ପରିଚୟ, ସେପରି ଏହା ଏହି ଅଖାଡ଼ାର ବିଶେଷ ଧ୍ୱନି।
ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଅଖାଡ଼ା ପରିଷଦ ନିର୍ମଳ ଅଖାଡ଼ାକୁ ତେରଟି ଅଖାଡ଼ା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛି, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କ୍ରମ ଓ ଶିବିର ଆବଣ୍ଟନ ସମ୍ପର୍କିତ ପରିଷଦର ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରେ।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପରିଚୟ: ଅଖାଡ଼ା କ’ଣ, ତିନିଟି ପରିବାର, ପେଶୱାଇ, ଅମୃତ ସ୍ନାନ କ୍ରମ ଓ ଅଖାଡ଼ା ପରିଷଦ।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: 13 ଅଖାଡ଼ା →