गङ्गे च यमुने चैव गोदावरि सरस्वति ।
नर्मदे सिन्धु कावेरि जलेऽस्मिन् सन्निधिं कुरु ॥
"ହେ ଗଙ୍ଗେ, ଯମୁନେ, ଗୋଦାବରୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ନର୍ମଦେ, ସିନ୍ଧୁ, କାବେରୀ — ଏହି ଜଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତୁ।"
କୁମ୍ଭମେଳା ପୃଥିବୀର ସର୍ବବୃହତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଗମ — ମାନବତାର ଏକ ଏପରି ନଦୀ ଯାହା ସେହି ଚାରି ପବିତ୍ର ନଗର ଆଡ଼କୁ ବହେ ଯେଉଁଠି ଅମରତ୍ୱର ଅମୃତ ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା। ଏବେ ତିନିଟି ମହାନ କୁମ୍ଭ ନିକଟତର ହେଉଛି: ହରିଦ୍ୱାର 2027, ନାସିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର 2027 ଏବଂ ଉଜ୍ଜୟିନୀ 2028।
ହର କୀ ପୌଡ଼ୀରେ ମା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ତଟରେ, ଯେଉଁଠି ଅମୃତର ପ୍ରଥମ ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା। 14 ଜାନୁଆରୀ – 20 ଏପ୍ରିଲ 2027। ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ସରକାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଶାହୀ ସ୍ନାନକୁ ଅମୃତ ସ୍ନାନ — ଅର୍ଥାତ୍ ଅମୃତର ସ୍ନାନ — ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି।
| ତାରିଖ · 2027 | ପବିତ୍ର ଅବସର | ମହତ୍ତ୍ୱ |
|---|---|---|
| 14 ଜାନୁଆରୀ | ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ନାନ | ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମକର ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ — ମେଳା ଆରମ୍ଭ; କୁମ୍ଭର ପ୍ରଥମ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ |
| 6 ଫେବୃଆରୀ | ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ବ ସ୍ନାନ | ମୌନ ଅମାବାସ୍ୟା — ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସ୍ନାନ ଦିବସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ |
| 11 ଫେବୃଆରୀ | ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ପର୍ବ ସ୍ନାନ | ବସନ୍ତର ଆଗମନ; ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପୂଜା |
| 20 ଫେବୃଆରୀ | ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବ ସ୍ନାନ | ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା — ମାସବ୍ୟାପୀ କଳ୍ପବାସର ସମାପନ |
| 6 ମାର୍ଚ୍ଚ | ମହାଶିବରାତ୍ରି ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ଶିବଙ୍କ ମହାନ ରାତ୍ରି — ପ୍ରଥମ ଶାହୀ ଅମୃତ ସ୍ନାନ, ହର କୀ ପୌଡ଼ୀ ଆଡ଼କୁ ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କର ଶୋଭାଯାତ୍ରା |
| 8 ମାର୍ଚ୍ଚ | ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ଦୁର୍ଲଭ ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା — ଦ୍ୱିତୀୟ ଶାହୀ ଅମୃତ ସ୍ନାନ |
| 14 ଏପ୍ରିଲ | ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି · ବୈଶାଖୀ ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମେଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ — ହରିଦ୍ୱାର କୁମ୍ଭର ମୁଖ୍ୟ ଅମୃତ ସ୍ନାନ |
| 20 ଏପ୍ରିଲ | ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସମାପନ ସ୍ନାନ | ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ବିଦାୟ — ଅର୍ଦ୍ଧ କୁମ୍ଭର ସମାପନ |
ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାର, ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ଅମୃତ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡରେ ପୃଥିବୀକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲା। ତିନିଟି ଅମୃତ ସ୍ନାନ: ମହାଶିବରାତ୍ରି, ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି।
ହରିଦ୍ୱାର 2027 ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁଗୋଦାବରୀ ତଟରେ — ଦକ୍ଷିଣ ଗଙ୍ଗା — ଯେଉଁଠି କୁମ୍ଭ ନାସିକର ରାମକୁଣ୍ଡ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଗିରି ତଳେ ଗୋଦାବରୀର ଉତ୍ସସ୍ଥଳ, ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗରେ ଥିବା କୁଶାବର୍ତ୍ତ କୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
ନାସିକ 2027 ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ସିଂହ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଅମୃତ କ୍ଷିପ୍ରାକୁ ଉଦ୍ବେଳିତ କରେ। ମହାକାଳଙ୍କ ନିଜ ନଗରୀ — ଅବନ୍ତିକା, ଯାହା ସାତ ମୋକ୍ଷ-ପୁରୀ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ — ରେ ସିଂହସ୍ଥ କୋଟି କୋଟି ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ କାଳର କୃପାରେ ସ୍ନାନ କରାଏ।
ଉଜ୍ଜୟିନୀ 2028 ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତୁଯେତେବେଳେ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ କଲେ, ସେତେବେଳେ ଅମୃତର ଏକ କୁମ୍ଭ — ଏକ କଳସ — ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଏହା ପରେ ସଂଘର୍ଷର ବାର ଦିବ୍ୟ ଦିନ (ମନୁଷ୍ୟର ବାର ବର୍ଷ) ମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀରେ ଚାରି ସ୍ଥାନରେ ଅମୃତର ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ, ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରହମାନେ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଯୋଗରେ ପୁନଃ ଆସନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ନଦୀମାନେ ପୁନଃ ଅମୃତ ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି।
କ୍ଷୀରସାଗର ମନ୍ଥନ — ଅମୃତ କୁମ୍ଭର ଉଦ୍ଭବର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୌରାଣିକ କଥା, ଏବଂ ଚାରି ନଗର କିପରି ଶାଶ୍ୱତ ହେଲେ।
କଥାଟି ପଢ଼ନ୍ତୁଅମୃତ ସ୍ନାନର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ'ଣ — ଶାହୀ ସ୍ନାନ ପଛର ଶାସ୍ତ୍ର, ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କର କ୍ରମ, ଏବଂ ମନର ଆନ୍ତରିକ ସ୍ନାନ।
ସ୍ନାନକୁ ବୁଝନ୍ତୁପ୍ରତ୍ୟେକ ଅମୃତ ସ୍ନାନର ଅଗ୍ରଣୀ ଯୋଦ୍ଧା-ସନ୍ନ୍ୟାସୀ — ତେର ଅଖାଡ଼ା, ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ରତ।
ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହିତ ପରିଚିତ ହୁଅନ୍ତୁସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ମାନି ଗୁରୁଙ୍କ ରାଶିମାନଙ୍କରେ ବାର ବର୍ଷର ଯାତ୍ରା କିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମ୍ଭର ନଗର ଓ ତିଥି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।
ଆକାଶର ରହସ୍ୟ ବୁଝନ୍ତୁପରବର୍ତ୍ତୀ ହେଉଛି ହରିଦ୍ୱାର ଅର୍ଦ୍ଧ କୁମ୍ଭ, 14 ଜାନୁଆରୀ – 20 ଏପ୍ରିଲ 2027 — ଏହା ପରେ ନାସିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ସିଂହସ୍ଥ (ମୁଖ୍ୟ ଅମୃତ ସ୍ନାନ ଅଗଷ୍ଟ–ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027) ଏବଂ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ସିଂହସ୍ଥ (27 ମାର୍ଚ୍ଚ – 27 ମେ 2028) ଆୟୋଜିତ ହେବ।
6 ମାର୍ଚ୍ଚ (ମହାଶିବରାତ୍ରି), 8 ମାର୍ଚ୍ଚ (ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା) ଏବଂ 14 ଏପ୍ରିଲ 2027 (ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି / ବୈଶାଖୀ) — ସେହିପରି 14 ଜାନୁଆରୀ, 6 ଫେବୃଆରୀ, 11 ଫେବୃଆରୀ, 20 ଫେବୃଆରୀ ଓ 20 ଏପ୍ରିଲ 2027 ରେ ପର୍ବ ସ୍ନାନ ରହିଛି।
ପ୍ରୟାଗରାଜ, ହରିଦ୍ୱାର, ନାସିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ଏବଂ ଉଜ୍ଜୟିନୀ — ଯେଉଁଠି ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସମୟରେ ଅମୃତର ଚାରି ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା।
ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) ପ୍ରାୟ 12 ବର୍ଷରେ ରାଶିଚକ୍ରର ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ନଗରର କୁମ୍ଭ ସେତେବେଳେ ଫେରେ ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ ସେହି ନଗରର ଅମୃତ-ପତନର ରାଶିରେ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଗୋଳ ବିଜ୍ଞାନ ଏଠାରେ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଜ୍ଞାନ, ପବିତ୍ର ସମୟ, ରହଣି, ସତ୍ସଙ୍ଗ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା — କୁମ୍ଭମେଳା ଗୁରୁର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାର, ଏଠାରେ ହିଁ।
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ଭାବେ ସତ୍ୟାପିତ ଆକାଶ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ ଦିବସ — ସେହିପରି ଚାରି ଯାକ କୁମ୍ଭ ନଗର ପାଇଁ ଆଜିର ଜୀବନ୍ତ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ।
ସ୍ନାନ ଦିନ ଦେଖନ୍ତୁ →
ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମର ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କୁ — ଶୈବ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଉଦାସୀନ ଦଳକୁ — କିପରି ସଂଗଠିତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମେଳାରେ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା।
ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କୁ ବୁଝନ୍ତୁ →
ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କର ଜୀବନ୍ତ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷ — ଆଚାର୍ଯ୍ୟ, ମହାମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱର ଏବଂ ଆଜିର ପରମ୍ପରା-ଧାରକ, ଅଖାଡ଼ା-ପରେ-ଅଖାଡ଼ା।
ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତୁ →
ପ୍ରକୃତ କୋଠରୀ ଓ ଶେଯ ଥିବା ସତ୍ୟାପିତ ଆଶ୍ରମ — ନିଃଶୁଳ୍କ ସେବା ଅବା ସଶୁଳ୍କ, ବୁକିଂ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସର୍ତ୍ତ ପ୍ରଦର୍ଶିତ।
ନିଜ ପ୍ରବାସ ଖୋଜନ୍ତୁ →
ସତ୍ସଙ୍ଗ, ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଆୟୋଜନ ପାଇଁ ନିଃଶୁଳ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରନ୍ତୁ — ଆପଣଙ୍କ QR ପ୍ରବେଶ ପାସ୍ ତୁରନ୍ତ ମିଳିବ।
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦେଖନ୍ତୁ →
ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ହୋରା, କାଳ ଓ ବ୍ରତ-ପର୍ବ — ଦିନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର କାଳ-ଗଣନା, ଆମର ନିଜସ୍ୱ ଇଞ୍ଜିନରୁ।
ସୂକ୍ଷ୍ମ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ଖୋଲନ୍ତୁ →
ଚାରି ଯାକ ପବିତ୍ର ନଗରର ଘାଟ, ମନ୍ଦିର, ଷ୍ଟେସନ ଓ ଶିବିର — ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ମାର୍ଗ ଜାଣନ୍ତୁ।
ମାନଚିତ୍ର ଖୋଲନ୍ତୁ →
ଅମୃତ ସ୍ନାନ, ପେଶ୍ୱାଈ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ନାଗା ସାଧୁଙ୍କ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର — ସେହିପରି ଭଜନ, ଆରତୀ ଓ ପ୍ରବଚନର ରେକର୍ଡିଂ।
ଦେଖନ୍ତୁ ଓ ଶୁଣନ୍ତୁ →
ପବିତ୍ର ନଗର, ଅଖାଡ଼ା ଓ ଅମୃତ ସ୍ନାନ ପ୍ରଭାତର ଛାୟାଚିତ୍ର — ନଗର ପ୍ରତି ନଗର।
ଗ୍ୟାଲେରୀ ଖୋଲନ୍ତୁ →
କୁମ୍ଭ ବିଷୟରେ ଯାହା ବି ପଚାରନ୍ତୁ — ତିଥି, ଯାତ୍ରା, ଅନୁଷ୍ଠାନ, ପ୍ରବାସ — ସତ୍ୟାପିତ ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ତର ପାଆନ୍ତୁ।
ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତୁ →
ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ, ଅମୃତ ସ୍ନାନର ଅର୍ଥ, ନାଗା ସାଧୁ — ମେଳା ପଛର ଗଭୀର 'କାହିଁକି'।
କଥାଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼ନ୍ତୁ →
ଥରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରନ୍ତୁ — ହରିଦ୍ୱାର 2027, ନାସିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର 2027 ଓ ଉଜ୍ଜୟିନୀ 2028 ପାଇଁ ପ୍ରାମାଣିକ ତିଥି ଆଲର୍ଟ, ଯାତ୍ରା ଓ ନିବାସ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ, ପବିତ୍ର କଥା ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତିର ଜ୍ଞାନ ପାଆନ୍ତୁ।