ସଚ୍ଚୋଟ ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ କେବେ ମଧ୍ୟ "ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦିନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘାଟ" ନୁହେଁ। ଆପଣ ପ୍ରକୃତରେ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଘାଟ କିପରି ବାଛିବେ, ତାହା ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି।
ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦିନରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘାଟରେ ସ୍ନାନ କରିବାର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ନେଇ ଆସନ୍ତି — ଅମୃତ ସ୍ନାନ ସକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡରେ, କିମ୍ବା ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସଙ୍ଗମ ନୋଜ୍ରେ। ସମଗ୍ର ମେଳାରେ ଏହା ଏକମାତ୍ର ସବୁଠାରୁ କଠିନ ସଂଯୋଗ, ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ପରିବାର ପାଇଁ ଏହା ଭୁଲ୍ ବିକଳ୍ପ।
ଅମୃତ ସ୍ନାନ ଦିନ ମୁଖ୍ୟ ଘାଟଟି ତେରଟି ଅଖାଡ଼ା ପାଇଁ ପାଳିକ୍ରମେ ସଂରକ୍ଷିତ ରହେ। ସାଧାରଣ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାର ପୂର୍ବରୁ କିମ୍ବା ପରେ, କଡ଼ା ପୋଲିସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ମଧ୍ୟରେ, ମେଳାର ସବୁଠାରୁ ଘନ ଭିଡ଼ରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଏହା ରୋମାଞ୍ଚକର ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଅଶୀ ବର୍ଷର ମାତାପିତା କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ପିଲାଙ୍କ ସହ ଏହା ଯୁକ୍ତିସଙ୍ଗତ ଯୋଜନା ନୁହେଁ।
ପରମ୍ପରା ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି କରିବାକୁ କହେ ନାହିଁ। କୁମ୍ଭ ସ୍ନାନର ପୁଣ୍ୟ ପର୍ବ — ପବିତ୍ର କାଳ — ଏବଂ ନଦୀ ସହ ଜଡ଼ିତ। ସବୁଠାରୁ କଠିନ ଭିଡ଼ ସହିବା ପାଇଁ ଏହା କୌଣସି ପୁରସ୍କାର ନୁହେଁ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମ୍ଭ ନଗରୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଘାଟଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂର ଚାଲିଲେ ଏପରି ଘାଟ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ଭିଡ଼ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ବହୁତ କମ୍।
ହରିଦ୍ୱାର — ସମଗ୍ର ସହର ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ। ଏହି କାରଣରୁ କଳ୍ପବାସୀମାନେ ପରମ୍ପରାଗତ ଭାବେ ନୀଳ ଧାରା ଓ ଗଉ ଘାଟକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ହର କି ପୌଡ଼ୀର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ କେନାଲ କୂଳର ଘାଟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାଂଶ ଦିନ ଶାନ୍ତ ରହେ।
ପ୍ରୟାଗରାଜ — ସଙ୍ଗମକୁ ନୌକାରେ ଯିବାକୁ ହୁଏ, ତେଣୁ ନୌକା ଚଢ଼ିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଭିଡ଼ ଜମେ। ମୁଖ୍ୟ ନୌକା ଚଢ଼ିବା ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ଦୂରରେ ନଦୀକୂଳରୁ ସ୍ନାନ କରିବା ବହୁତ ସହଜ, ଏବଂ ସ୍ନାନ ନଥିବା ଦିନରେ ଅଳ୍ପ ଅପେକ୍ଷାରେ ନୌକା ମିଳେ।
ନାଶିକ — ରାମକୁଣ୍ଡଠାରୁ ଆଗକୁ ପଞ୍ଚବଟୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗୋଦାବରୀ କୂଳରେ ଦୀର୍ଘ ଧାଡ଼ିରେ ଘାଟ ରହିଛି। ଉଜ୍ଜୈନ — 2028 ପାଇଁ ଶିପ୍ରା ନଦୀର ଘାଟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରାମ ଘାଟଠାରୁ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଛି।
ସ୍ନାନ ନଥିବା ଦିନ ଯାଆନ୍ତୁ। ଏହା ସବୁଠାରୁ ଫଳପ୍ରଦ ଏକମାତ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି, ଏବଂ ଏହା ଅନ୍ୟ ସବୁକିଛି ବଦଳାଇ ଦିଏ।
ପ୍ରଥମ ଆଲୋକରେ ଯାଆନ୍ତୁ। ଭୋରରୁ ପ୍ରାୟ 8ଟା ମଧ୍ୟରେ ଘାଟଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଫାଙ୍କା ଥାଏ, ପୋଲିସଙ୍କ ଚଳାଚଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କମ୍ ଥାଏ, ଏବଂ ବ୍ୟାରିକେଡ୍ଗୁଡ଼ିକ ସେତେବେଳକୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଯାଇ ନଥିବାରୁ ଚାଲିବା ଦୂରତା କମ୍ ହୁଏ।
ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ଭରସା ନକରି ମେଳା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କକ୍ଷରେ ଯାନବାହନ ପ୍ରବେଶ ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତୁ। ସ୍ନାନ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଯାନବାହନକୁ କେତେ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅଟକାଇ ଦିଆଯାଏ; ସାଧାରଣ ଦିନରେ ଆପଣ ପ୍ରାୟତଃ ଅଧିକ ନିକଟରେ ଓହ୍ଲାଇପାରିବେ, ଏବଂ ଚଳପ୍ରଚଳରେ ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପାସ୍ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
ଲୁହା ଶିକୁଳି ଏବଂ ଅଗଭୀର ପାହାଚ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ। ଏପ୍ରିଲରେ ମଧ୍ୟ ହରିଦ୍ୱାରରେ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସ୍ରୋତ ପ୍ରଖର ଓ ଜଳ ଥଣ୍ଡା ଥାଏ; ଘାଟ କଡ଼ରେ ଥିବା ଲୁହା ଶିକୁଳିଗୁଡ଼ିକ ଧରିବା ପାଇଁ ହିଁ ରଖାଯାଇଛି, ଏବଂ ଅଧିକ ଗଭୀରକୁ ଯିବାରେ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ।
ତଳକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଗୋଟିଏ ମିଳନ ସ୍ଥଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯିଏ ଦଳରୁ ଅଲଗା ହୋଇଯିବେ ସେ ସେଠାକୁ ଫେରି ଅପେକ୍ଷା କରିବେ ବୋଲି ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ମେଳାରେ ଫୋନ୍ ନେଟ୍ୱର୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟସ୍ତ ରହେ ଏବଂ ଠିକ୍ ଆବଶ୍ୟକ ବେଳେ ପ୍ରାୟତଃ କାମ କରେ ନାହିଁ।
ନା — ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କହିବା ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ ଏହି ଆଶଙ୍କା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ।
ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ କୁମ୍ଭ ସ୍ନାନର ଫଳ ପର୍ବ ସମୟରେ ପବିତ୍ର ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଅଖାଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ କ୍ରମରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ତାହା ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଜନସମାଗମ ପରିଚାଳନାର ବିଷୟ। ଜଣେ ଜେଜେମା ପର୍ବ ଦିନ ଭୋରରେ ଏକ ଶାନ୍ତ ଘାଟରେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ତିନି ବୁଡ଼ ପକାଇ ତର୍ପଣ ସହ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ପରମ୍ପରା ଆଶା କରୁଥିବା କର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏହାର କୌଣସି ନ୍ୟୂନତର ରୂପ ପାଇନାହାନ୍ତି।
ଯାହା ପ୍ରକୃତରେ ଯାତ୍ରାକୁ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ, ତାହା ହେଉଛି କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ ପହଞ୍ଚିବା, ଭିଡ଼ରେ ପରିବାରଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବା, କିମ୍ବା ଦିନର ପରିସ୍ଥିତି ଅନୁକୂଳ ନହେବାରୁ ବିଧି ଆଦୌ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ନପାରିବା।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ବୟସ୍କ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ମେଳାକୁ ନେବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଜନା — ଦିନ, ସମୟ, ରହଣି, ଚିକିତ୍ସା ଏବଂ କ’ଣ ବାଦ୍ ଦେବେ।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ବୃଦ୍ଧ ମାତାପିତାଙ୍କ ସହ କୁମ୍ଭ →