ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ହିମାଳୟ ଛାଡ଼ି ସମତଳ ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି — ଏବଂ ଯେଉଁଠି, ପୁରାଣ କହେ, ହର କୀ ପୌଡ଼ୀରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡରେ ଅମୃତର ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା। ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ତଟରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମହାସମାଗମ ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି 2027 ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି।
ହରିଦ୍ୱାର — ହରି-ଦ୍ୱାର, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାର — ସେହି ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା, ଦେବଭୂମିର ପର୍ବତମାଳା ଭିତର ଦେଇ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀରୁ ନିଜ ମାର୍ଗ ତିଆରି କରି, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଭାରତର ସମତଳ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରାଚୀନ ମନୀଷୀମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ମାୟାପୁରୀ କହିଥିଲେ, ଯାହା ସାତ ମୋକ୍ଷ-ପୁରୀ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ — ସେହି ନଗର ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତର କୁମ୍ଭ ନେଇ ଯାଉଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଅମୃତର ବୁନ୍ଦା ଏଠାରେ ପଡ଼ିଥିଲା, ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ଯାହାକୁ ଆଜି ହର କୀ ପୌଡ଼ୀର ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ — "ହରିଙ୍କ ଚରଣ" — ଯେଉଁଠି ଘାଟର ଉପର କାନ୍ଥରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦଚିହ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
ହରିଦ୍ୱାରରେ କୁମ୍ଭର ଆୟୋଜନ ସେତେବେଳେ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଗୁରୁ (ବୃହସ୍ପତି) କୁମ୍ଭ ରାଶିରେ ବିରାଜମାନ ଥାଆନ୍ତି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ବାର ବର୍ଷରେ ହେଉଥିବା ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ହରିଦ୍ୱାର ଛଅ ବର୍ଷର ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁରେ ଅର୍ଦ୍ଧ କୁମ୍ଭ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରେ — ଏବଂ 2021 ର ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ ପରେ, 2027 ରେ ଏହି ପାବନ ଅବସର ଆସୁଛି। "ଅର୍ଦ୍ଧ" ଶବ୍ଦ ଦେଖି ଏହାର ମହିମାକୁ କମ୍ ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ: ସେହି ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗା, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡ, ସେହି ଅଖାଡ଼ା ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ। ହରିଦ୍ୱାରର ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଶାହୀ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରାଚୀନ ନାମ — ଅମୃତ ସ୍ନାନ — କୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
दशानां तु सहस्राणां गङ्गायां स्नानजं फलम् । तत्फलं कुम्भपर्वे तु एकस्नानेन लभ्यते ॥ (ଦଶାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣାଂ ଗଙ୍ଗାୟାଂ ସ୍ନାନଜଂ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ କୁମ୍ଭପର୍ବେ ତୁ ଏକସ୍ନାନେନ ଲଭ୍ୟତେ ॥) ଗଙ୍ଗାରେ ଏକ ହଜାର ଥର ସ୍ନାନ କରିବାରୁ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା କୁମ୍ଭ ପର୍ବରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ନାନରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। — କୁମ୍ଭ ପରମ୍ପରାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ (ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ପରମ୍ପରା)
| ତାରିଖ · 2027 | ଅବସର | ମୁଖ୍ୟ ବିବରଣୀ |
|---|---|---|
| 14 ଜାନୁଆରୀ | ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଶୁଭାରମ୍ଭ | ମେଳାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶୁଭାରମ୍ଭ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମ ମହାନ ସ୍ନାନ |
| 6 ଫେବୃଆରୀ | ମୌନୀ ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ବ | ଅମାବାସ୍ୟାରେ ପବିତ୍ର ମୌନରେ ସ୍ନାନ — ଅସୀମ ଆନ୍ତରିକ ଶକ୍ତିର ଦିନ |
| 11 ଫେବୃଆରୀ | ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀ ପର୍ବ | ବସନ୍ତର ଆଗମନ; ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ମା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ଆରାଧନା କରନ୍ତି |
| 20 ଫେବୃଆରୀ | ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବ | ମାଘ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା; ମାସବ୍ୟାପୀ କଳ୍ପବାସର ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ |
| 6 ମାର୍ଚ୍ଚ | ମହାଶିବରାତ୍ରି ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ଅଖାଡ଼ାମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜକୀୟ ଆଡ଼ମ୍ବର ସହିତ ହର କୀ ପୌଡ଼ୀ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି — ନାଗା ସାଧୁମାନେ ପ୍ରଥମ ଅମୃତ ସ୍ନାନର ନେତୃତ୍ୱ ନିଅନ୍ତି |
| 8 ମାର୍ଚ୍ଚ | ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ସୋମବାରରେ ପଡ଼ୁଥିବା ଅମାବାସ୍ୟା, ଯାହା ଶିବଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଦିନ — ଏକ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହାନ ଯୋଗ |
| 14 ଏପ୍ରିଲ | ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି · ବୈଶାଖୀ ଅମୃତ ସ୍ନାନ | ସୂର୍ଯ୍ୟ ମେଷ ରାଶିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି — ହରିଦ୍ୱାର କୁମ୍ଭର ମୁଖ୍ୟ ଅକ୍ଷ; ଅମୃତ ସ୍ନାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ |
| 20 ଏପ୍ରିଲ | ଚୈତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସମାପନ | ଅନ୍ତିମ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସ୍ନାନ; ମେଳା ମା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ପୁନଃ ସମର୍ପିତ କରାଯାଏ |
ପ୍ରତ୍ୟେକ ହରିଦ୍ୱାର କୁମ୍ଭର ହୃଦୟ। ଏଠାରେ ସନ୍ଧ୍ୟାକାଳୀନ ଗଙ୍ଗା ଆରତି ନଦୀରେ ହଜାର ହଜାର ଦୀପଶିଖା ଭସାଇଦିଏ, ଏବଂ ଏଠାରେ ହିଁ ଅମୃତ ପଡ଼ିଥିଲା। ଅମୃତ ସ୍ନାନ ଦିନମାନଙ୍କରେ ଏହି ଘାଟ ପାଳି ପାଳି କରି ତେର ଅଖାଡ଼ା ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରହେ; ସାଧାରଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାର ପୂର୍ବରୁ ଓ ପରେ, ଅବା କେନାଲ କୂଳରେ ଥିବା ପାଖ ଘାଟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
ପରମ୍ପରା ମାନେ ଯେ ହରିଦ୍ୱାରରେ କୁମ୍ଭ ସ୍ନାନ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ କର୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ, ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ, ଏବଂ — କାରଣ ହରିଦ୍ୱାର ଏକ ମୋକ୍ଷ-ପୁରୀ — ଆତ୍ମାକୁ ମୋକ୍ଷ ଆଡ଼କୁ ନେଇଯାଏ। ଶାସ୍ତ୍ରଠାରୁ ଆଗକୁ: ପିଠି ପଛରେ ହିମାଳୟ ଏବଂ ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଭଜନ-କୀର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବରଫ ପରି ଥଣ୍ଡା ଗଙ୍ଗାରେ ଠିଆ ହେବା ଏକ ଏପରି ଅନୁଭୂତି ଯାହା ହୃଦୟକୁ ସଦାସର୍ବଦା ପାଇଁ ବିଶାଳ କରିଦିଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ନିରନ୍ତର କୁମ୍ଭକୁ ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଆସ୍ଥା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ ପାଲଟିଗଲା।
ହରିଦ୍ୱାର ଅର୍ଦ୍ଧ କୁମ୍ଭମେଳା 2027 ର ଆୟୋଜନ 14 ଜାନୁଆରୀଠାରୁ 20 ଏପ୍ରିଲ 2027 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବ, ଯେଉଁଥିରେ ଅମୃତ ସ୍ନାନ (ଶାହୀ ସ୍ନାନ) 6 ମାର୍ଚ୍ଚ (ମହାଶିବରାତ୍ରି), 8 ମାର୍ଚ୍ଚ (ସୋମବତୀ ଅମାବାସ୍ୟା) ଓ 14 ଏପ୍ରିଲ 2027 (ମେଷ ସଂକ୍ରାନ୍ତି/ବୈଶାଖୀ) ରେ ରହିଛି।
ହର କୀ ପୌଡ଼ୀ ଓ ଏହାର ବ୍ରହ୍ମ କୁଣ୍ଡରେ, ଯେଉଁଠି ଅମୃତର ବୁନ୍ଦା ପଡ଼ିଥିଲା — ଅମୃତ ସ୍ନାନ ଦିନମାନଙ୍କରେ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତା'ପରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଆଖପାଖର ଗଙ୍ଗା ଘାଟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
kumbh.guru/join ରେ ନିଃଶୁଳ୍କ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରନ୍ତୁ — ଯେମିତି ଯେମିତି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆଗେଇବ, ଆପଣ ଅମୃତ ସ୍ନାନ ଆଲର୍ଟ, ଯାତ୍ରା ଓ ରହଣି ସମନ୍ୱୟ, ଏବଂ ଆପ୍ ଉପଲବ୍ଧତା ପାଇବେ।
ହର କୀ ପୌଡ଼ୀ, ଗଙ୍ଗାର ଘାଟ, ମନସା ଦେବୀ, ଷ୍ଟେସନ ଓ ହସ୍ପିଟାଲ — ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ସୂଚନା ପାଇଁ ଯେକୌଣସି ପିନ୍ ଉପରେ ଟ୍ୟାପ୍ କରନ୍ତୁ।