ବ୍ରହ୍ମଗିରି ପାହାଡ଼ ତଳେ ଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ନଗରୀରେ ଏକ ଛୋଟ ପଥର କୁଣ୍ଡ — ଏବଂ ପରମ୍ପରାର ମତରେ, ଏହା ଗୋଦାବରୀର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ, ଯେଉଁଠାରେ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ଅମୃତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
ଗୋଦାବରୀ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ଉପରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଗିରି ପାହାଡ଼ରୁ ବାହାରିଛି। ପାହାଡ଼ ଢାଲରୁ ତଳକୁ ଆସୁଥିବା ଜଳଧାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ, ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଏହା କୁଶାବର୍ତ୍ତର ପଥର କୁଣ୍ଡରେ ପୁଣି ପ୍ରକଟ ହୁଏ — ସେଥିପାଇଁ ଆଚାରଗତ ଭାବେ ଏହାକୁ ନଦୀର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଏ।
ଏହି ନାମ ଋଷି ଗୌତମଙ୍କ କଥାରୁ ଆସିଛି; କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ କୁଶ ଘାସର ଏକ ବଳୟରେ ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଉଥିବା ନଦୀକୁ ଧରି ରଖିଥିଲେ — କୁଶ-ଆବର୍ତ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ କୁଶର ବଳୟ। ଏହା ପ୍ରାଚୀର ଓ ପାହାଚଘେରା ଏକ ଛୋଟ କୁଣ୍ଡ; ଆଉ ଯିଏ ଦକ୍ଷିଣାପଥର ନିମ୍ନ ପ୍ରବାହରେ ଗୋଦାବରୀକୁ ଏକ ବିଶାଳ ନଦୀ ରୂପେ ଦେଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଠିଆ ହେବା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଅନୁଭୂତି।
ଅଳ୍ପ କିଛି ପାଦ ଦୂରରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ — ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅସାଧାରଣ, କାରଣ ଏଠାରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗର ତିନୋଟି ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ବୋଲି ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।
ନାରାୟଣ ନାଗବଳି, କାଳସର୍ପ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ତ୍ରିପିଣ୍ଡୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆଚାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନଗରୀ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ — ଏଗୁଡ଼ିକ ପିତୃଜନିତ ବାଧା ନିବାରଣ ପାଇଁ କରାଯାଉଥିବା ଉପଚାରମୂଳକ ଅନୁଷ୍ଠାନ। କୌଣସି ମେଳା ଥାଉ କି ନଥାଉ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ବର୍ଷସାରା ଏହି ଆଚାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆସନ୍ତି।
ନାଶିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ସିଂହସ୍ଥରେ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ଏଠାରେ କୁଶାବର୍ତ୍ତରେ ଅମୃତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ବୈଷ୍ଣବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ଏକ ଅଲଗା ଦିନରେ ନାଶିକର ରାମକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଚକ୍ରରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି କୁଶାବର୍ତ୍ତରେ 12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027, ରାମକୁଣ୍ଡରେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ସ୍ନାନର ପରଦିନ।
କୁଣ୍ଡଟି ଛୋଟ ଏବଂ ନଗରୀଟି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଓ ପାହାଡ଼ଘେରା ହୋଇଥିବାରୁ, ସ୍ନାନ ଦିନରେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର କୌଣସି କୁମ୍ଭର ସବୁଠାରୁ କଡ଼ା ଭାବେ ପରିଚାଳିତ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଅନେକ ଘଣ୍ଟା ଆଗରୁ ଯାତାୟାତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ, ଯାନବାହନଗୁଡ଼ିକୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଅଟକାଇ ଦିଆଯାଏ, ଏବଂ ପାଦରେ ଯିବା ପଥ ଦୀର୍ଘ। ସେହି ଅନୁସାରେ ଯୋଜନା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସେହିଦିନ ସକାଳେ ଆସିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପୂର୍ବଦିନ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିମ୍ହସ୍ଥ: 31 ଅକ୍ଟୋବର 2026ରେ ଧ୍ୱଜାରୋହଣ, ଅମୃତ ସ୍ନାନଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ 24 ଜୁଲାଇ 2028 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ଅବଧି।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ସିମ୍ହସ୍ଥ 2027 →