ତିନି ବୈଷ୍ଣବ ସେନା — ଅଣୀମାନଙ୍କ — ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ; ଯାହାର ସାଧୁମାନେ କପାଳରେ ଶିବଙ୍କ ତିନୋଟି ଆଡ଼ ରେଖା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ-ପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଇଷ୍ଟ ହେଉଛନ୍ତି ରାମ।
ଅଖାଡ଼ା ଜଗତର ବୈଷ୍ଣବ ପକ୍ଷ କେବଳ ଅଖାଡ଼ାରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅଣୀମାନଙ୍କରେ ସଂଗଠିତ — ଏହି ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସେନା। ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସ୍ୱାମୀ ବାଲାନନ୍ଦଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାମାନନ୍ଦୀ ପରମ୍ପରା ଯେତେବେଳେ ଯୋଦ୍ଧା ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲା, ସେତେବେଳେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ତିନି ଅଣୀ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା: ଦିଗମ୍ବର ରାଜା ଭାବେ, ନିର୍ମୋହୀ ମନ୍ତ୍ରୀ ବା ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବେ ଏବଂ ନିର୍ବାଣୀ ପ୍ରକୃତ ସେନା ଭାବେ।
ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱର କାରଣ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲା। ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମନ୍ଦିର, ମଠ ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଶୈବ ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି କରିଥିଲେ, ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ନିଜ ତ୍ୟାଗୀମାନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦେଇ ଏହାର ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ। ଆଜି କୁମ୍ଭରେ ପ୍ରଚଳିତ ସାମରିକ ଦଳ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶବ୍ଦାବଳୀ ସେହି ଇତିହାସର ଅବଶେଷ।
ଦିଗମ୍ବର ନାମର ଅର୍ଥ "ଆକାଶ-ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ" — ଆକ୍ଷରିକ ଭାବେ, ଯାହାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ମହାକାଶର ଦିଗଗୁଡ଼ିକ। ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାର ନଗ୍ନ ତପସ୍ୱୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହା ଏହି ଅଣୀର ମୂଳରେ ଥିବା କଠୋର ତପସ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ।
ରାମାନନ୍ଦୀ ବୈରାଗୀମାନେ ରାମଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ। ସେମାନଙ୍କ ସାଧୁମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ-ପୁଣ୍ଡ୍ର, କପାଳରେ ଉପର ଆଡ଼କୁ ଅଙ୍କାଯାଇଥିବା ଲମ୍ବ ତିଳକ; ଏହା ସେମାନଙ୍କୁ ଶୈବ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ଆଡ଼ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ରଠାରୁ ଗୋଟିଏ ନଜରରେ ଅଲଗା କରେ — କୌଣସି ସାଧୁ କେଉଁ ଅଖାଡ଼ା ପରମ୍ପରାର, ତାହା ଜଣେ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଣିବାର ଏହା ସବୁଠାରୁ ସରଳ ଓ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଉପାୟ।
ବୈଷ୍ଣବ ଅଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ନାନ କ୍ରମ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। ନାଶିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱରରେ ଏହା କୌଣସି ସାଧାରଣ ବିବରଣୀ ନୁହେଁ, ବରଂ ସିମହସ୍ଥର ମୂଳ ଢାଞ୍ଚା: ବୈଷ୍ଣବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ନାଶିକର ରାମକୁଣ୍ଡରେ ଏବଂ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱରର କୁଶାବର୍ତ୍ତ କୁଣ୍ଡରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଦିନରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି — ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଗ୍ରାଧିକାରକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଏକଦା ତୀବ୍ର ଥିବା ବିବାଦର ସମାଧାନ କରିଥିଲା; 11 ଓ 12 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027ରେ ଏହା ପୁଣି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ମେଳା ବାହାରେ ଥିବା ତିନି ଅଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ପରିଚିତ, ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସର ଦୀର୍ଘତମ ମକଦ୍ଦମାର ଏକ ପକ୍ଷ।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ନିର୍ମୋହୀ ଅଣୀ ଅଖାଡ଼ା →