ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ତିନି ବୈଷ୍ଣବ ସେନାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରାମର୍ଶଦାତା — ଏବଂ ସେହି ଅଖାଡ଼ା, ଯାହାର ନାମ କୁମ୍ଭଠାରୁ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିଚିତ, କାରଣ ଏହା ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ମାମଲା ଏକ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଭାରତୀୟ ଅଦାଲତଗୁଡ଼ିକରେ ଚାଲିଥିଲା।
ନିର୍ମୋହୀ ଅର୍ଥ "ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ" — ବାନ୍ଧି ରଖୁଥିବା ଭ୍ରମ ଓ ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ। ତିନି ରାମାନନ୍ଦୀ ଅଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ରୀ ବା ପରାମର୍ଶଦାତାର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ: ଆଦେଶ ଦେଉଥିବା ରାଜା ନୁହେଁ, ଲଢ଼ୁଥିବା ସେନା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ପରାମର୍ଶ ଦେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି।
ଏହାର ସାଧୁମାନେ ରାମାନନ୍ଦୀ ବୈରାଗୀ, ରାମଙ୍କ ଭକ୍ତ, ଏବଂ ଲମ୍ବା ଊର୍ଧ୍ୱ-ପୁଣ୍ଡ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ପୀଠ ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ଏହି ଅଣୀ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ଅଖାଡ଼ା ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ଭକ୍ତିଜଗତର କେନ୍ଦ୍ରର ଅଧିକ ନିକଟରେ ରହିଛି — ଅଧିକାଂଶ ଅଖାଡ଼ା ନିଜ ପୀଠ କୁମ୍ଭ ନଗରୀଗୁଡ଼ିକରେ ରଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ନିର୍ମୋହୀର ପୀଠ ତାହାର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନରେ ରହିଛି।
କୁମ୍ଭ ବାହାରେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଯେଉଁ ଅଖାଡ଼ା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ନିର୍ମୋହୀ ଅଣୀ; କାରଣ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାମ ଜନ୍ମଭୂମି ସ୍ଥଳକୁ ନେଇ ହୋଇଥିବା ମକଦ୍ଦମାରେ ଏହା ଅନ୍ୟତମ ପକ୍ଷ ଥିଲା — ଏହି ମାମଲାର ଲିପିବଦ୍ଧ ଇତିହାସ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ 2019ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ରାୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଏହା ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ବିଚାରାଧୀନ ମାମଲା ଥିଲା।
ତାହା ମେଳା ସମ୍ପର୍କିତ ବିଷୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇନଗତ ଓ ରାଜନୈତିକ ଅଭିଲେଖର ବିଷୟ; ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ତାହା ପୁଣି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇନାହିଁ। ଏଠାରେ କେବଳ ଏଥିପାଇଁ ଏହାର ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଏହି ଅଖାଡ଼ା ବିଷୟରେ ଖୋଜୁଥିବା ପାଠକ ପ୍ରଥମେ ସେହି ମାମଲାକୁ ଦେଖିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଯେଉଁ ମାମଲା ଏହାର ନାମକୁ ପରିଚିତ କରିଥିଲା, ତାହାଠାରୁ ଏହି ଅଣୀର ଜୀବନ ବହୁ ପୁରୁଣା ଓ ବହୁ ବ୍ୟାପକ।
ମେଳାରେ ନିର୍ମୋହୀ, ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ୍ ରହି, ବୈଷ୍ଣବ ଅଣୀମାନଙ୍କ ସହ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ କ୍ରମରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା କରେ ଓ ସ୍ନାନ କରେ। ତିନି ଅଣୀଙ୍କ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଗ୍ରକ୍ରମରେ ଏହାର ଭୂମିକା, ରାମାନନ୍ଦୀ ପରମ୍ପରା ରକ୍ଷା କରିଆସିଥିବା ରାଜା-ମନ୍ତ୍ରୀ-ସେନା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅନୁସରଣ କରେ।
ନାଶିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ସିଂହସ୍ଥରେ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ; ସେଠାରେ ବୈଷ୍ଣବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଦିନରେ — ଆଗାମୀ ସିଂହସ୍ଥରେ 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027 — ନାଶିକର ରାମକୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ତାହାର ପରଦିନ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱରର କୁଶାବର୍ତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ଅଯୋଧ୍ୟାର ହନୁମାନ ଗଢ଼ୀ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତିନି ଅଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତୃତୀୟ।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ନିର୍ବାଣୀ ଅଣୀ ଅଖାଡ଼ା →