ତେରଟି ଅଖାଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବବୃହତ୍, ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ କୁମ୍ଭର କଳ୍ପନା କଲେ ଏହି ଅଖାଡ଼ାକୁ ହିଁ ବୁଝନ୍ତି: ଭସ୍ମଲେପିତ ନାଗା ସାଧୁ ଦଳ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଅମୃତ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।
ଜୁନା — ଜୂନା, ଅର୍ଥାତ୍ "ପ୍ରାଚୀନ" — ସନାତନ ଧର୍ମର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଖାଡ଼ା ଏବଂ ଯେକୌଣସି କୁମ୍ଭ ମେଳାରେ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ସମୁଦାୟ। ଏହାର ଇଷ୍ଟଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ, ସେହି ତ୍ରିମୁଖୀ ଗୁରୁ ଯାହାଙ୍କଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଏକତ୍ର ବିରାଜମାନ, ଏବଂ ପରମ୍ପରା ଯାହାଙ୍କୁ ଅବଧୂତ ମାର୍ଗର ପ୍ରଥମ ଗୁରୁ ବୋଲି ମାନେ। ଦତ୍ତାତ୍ରେୟଙ୍କୁ ନିଜ ଦେବତା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ୱଭାବକୁ ନିଜ ଆଦର୍ଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା: ସେହି ଭ୍ରମଣଶୀଳ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଯାହାଙ୍କର କିଛି ନିଜସ୍ୱ ନାହିଁ, ଯିଏ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ବନ୍ଧା ନୁହନ୍ତି ଏବଂ ସବୁକିଛିରୁ ଶିକ୍ଷା ନିଅନ୍ତି।
ଏହି ଅଖାଡ଼ା ଦଶନାମୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅନ୍ତର୍ଗତ — ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପରମ୍ପରାରେ ସଂଗଠିତ ଦଶଟି ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ନାମ — ଏବଂ ଏହାର ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାଧି ସହିତ ଗିରି, ପୁରୀ ଓ ଭାରତୀ ଉପାଧି ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଔପଚାରିକ ନାମ, ଶ୍ରୀ ପଞ୍ଚଦଶନାମ ଜୁନା ଅଖାଡ଼ା, ରେ ଥିବା "ପଞ୍ଚ-ଦଶନାମ" ଏହାକୁ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ପରିଷଦ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଦଶ ନାମର ଏକ ଗୃହ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରେ।
ସର୍ବୋପରି, ଜୁନା ହେଉଛି ନାଗା ସାଧୁମାନଙ୍କ ଅଖାଡ଼ା — ସେହି ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏପରି ବ୍ରତ ନେଇଥିଲେ ଯାହା ଏକଦା ସେମାନଙ୍କୁ ଧର୍ମର ସ୍ଥାୟୀ ସେନା କରିଥିଲା। ନାଗା ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଦୀକ୍ଷା କେବଳ କୁମ୍ଭ ମେଳାରେ ହିଁ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ନୁହେଁ: ମେଳା ସମୟରେ ଅଖାଡ଼ା ଶିବିରରେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର, ନିଜ ପାଇଁ ନିଜେ କରୁଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମେତ, ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଏହାପରେ ସେ ନିଜ ପୂର୍ବ ଜୀବନ ପାଇଁ ଆଇନଗତ ଓ ଆଚାରଗତ ଭାବେ ମୃତ ହୋଇ ବାହାରନ୍ତି।
ନାଗାମାନେ ଯେଉଁ ପାଉଁଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି ତାହା ଭସ୍ମ, ଏବଂ ତାହା ସାଜସଜ୍ଜା ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶରୀର ଶେଷରେ କ'ଣ ହୁଏ, ତାହାର ଏହା ଚର୍ମ ଉପରେ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ମାରକ; ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟି କରିସାରିଛନ୍ତି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଅମୃତ ସ୍ନାନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ନାଗା ବାହିନୀ ଯେତେବେଳେ ଦୌଡ଼ି ଗଙ୍ଗାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ମେଳାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ।
ଜୁନା ନିଜର ପେଶୱାଇରେ ମେଳା ନଗରୀରେ ପ୍ରବେଶ କରେ — ଏହି ରାଜକୀୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଅଖାଡ଼ାର ଆଗମନ ଘୋଷଣା କରେ; ଆଗରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବହନ କରାଯାଏ, ପରମ୍ପରା ଅନୁମତି ଦେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମହାମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱରମାନେ ରଥ, ହାତୀ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନାଗା ବାହିନୀ ଖଡ଼୍ଗ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅମୃତ ସ୍ନାନ ସକାଳେ ଅଖାଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି; ଏହି କ୍ରମ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ଅଖାଡ଼ା ପରିଷଦ ଓ ମେଳା ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରି ସ୍ଥିର କରାଯାଏ। ସେହି କ୍ରମରେ ଜୁନାର ସ୍ଥାନ ସମଗ୍ର ସମାଗମର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ନଜର ରଖାଯାଉଥିବା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ। ଏହି କ୍ରମ ଆତ୍ମଗର୍ବ ପାଇଁ ନୁହେଁ: କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ଗୋଟିଏ ଘାଟ ଆଡ଼କୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଏହା ସେହି ଦିନର ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ମେରୁଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଅଟେ।
2019 ଠାରୁ କିନ୍ନର ଅଖାଡ଼ା — ଟ୍ରାନ୍ସଜେଣ୍ଡର ସାଧୁମାନଙ୍କ ଅଖାଡ଼ା — ଜୁନାର ଅନୁବନ୍ଧନରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଓ ସ୍ନାନ କରିଆସୁଛି; ଅଖାଡ଼ାଗୁଡ଼ିକର ଇତିହାସରେ ଏହା ଏପରି ପ୍ରଥମ ସ୍ୱୀକୃତି।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଦ୍ୱାନ ସାଧୁଙ୍କ ଅନୁପାତ ସର୍ବାଧିକ ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଏହାର ଦେବତା।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ନିରଞ୍ଜନୀ ଅଖାଡ଼ା →