ଦୁଇଟି ଉଦାସୀନ ଗୃହ ମଧ୍ୟରୁ ନୂତନଟି — ଏବଂ ଯାହାର ପ୍ରବେଶ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ମେଳାର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୋଭାଯାତ୍ରାଠାରୁ ଭିନ୍ନ, କାରଣ ଏଥିରେ କୌଣସି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପାଲିଙ୍କିରେ ବହନ କରାଯାଏ ନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ନିଆଯାଏ ନାହିଁ।
ନୟା ଶବ୍ଦର ସରଳ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନୂଆ। ନୟା ଉଦାସୀନ ଆଖଡ଼ା 1846ରେ, ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିବାଦ ପରେ, ପୁରୁଣା ବଡ଼ା ଉଦାସୀନ ଗୃହଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ମହନ୍ତ ସୁଧୀର ଦାସଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଆସନ ହରିଦ୍ୱାରର କନଖଲରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଉଭୟ ଉଦାସୀନ ଆଖଡ଼ାର ବଂଶପରମ୍ପରା ଏକ ଏବଂ ଉଭୟେ ଗୁରୁ ନାନକଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଶ୍ରୀ ଚାନ୍ଦଙ୍କୁ — ଯାହାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଗୁରୁ ଚନ୍ଦ୍ରାଚାର୍ଯ୍ୟ କୁହାଯାଏ — ସମାନ ଭାବେ ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି; ଏବଂ ଉଭୟେ ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା ସହ ନିଜକୁ ସନାତନ ଶିଖ୍ ଧାରଣାର ଅଂଶ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ଏହି ବିଭାଜନ ମତବାଦଗତ ନ ହୋଇ ସାଂଗଠନିକ ଥିଲା, ଏବଂ ଦୁଇଟି ଗୃହ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଦୁଇଟି ସଂଗଠନରେ ଗୋଟିଏ ପରମ୍ପରା ଭାବେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପରିଚିତ।
ଯେଉଁ ଗୋଟିଏ ଦିନ ସମସ୍ତେ ଦେଖୁଥାନ୍ତି, ସେହି ଦିନ ଏହି ଆଖଡ଼ାର ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବିଶେଷତା ଦେଖାଯାଏ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଖଡ଼ାର ପେଶୱାଇ ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶନ — ଆଗରେ ଦେବତା, ପାଲିଙ୍କି ଓ ରଥରେ ମହାମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱରମାନେ, ତ୍ରିଶୂଳ, ବର୍ଚ୍ଛା ଓ ଖଡ୍ଗଧାରୀ ନାଗା ସାଧୁ ଦଳ, ଢୋଲ ଓ ଶଙ୍ଖ — କିନ୍ତୁ ନୟା ଉଦାସୀନ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ପାଲିଙ୍କିରେ କୌଣସି ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ବହନ କରାଯାଏ ନାହିଁ, କୌଣସି ବର୍ଚ୍ଛା ନାହିଁ, କୌଣସି ଅସ୍ତ୍ର ନାହିଁ।
ଯେଉଁ ଆଖଡ଼ା ପାଇଁ କୁମ୍ଭରେ ତାହାର ସମଗ୍ର ସାର୍ବଜନୀନ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ହେଉଛି ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ସେଠାରେ ପଦମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଚିହ୍ନ କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗର ସାଧନ ବିନା ପ୍ରବେଶ କରିବାର ଚୟନ ଏକ ଗଭୀର ବାର୍ତ୍ତା। ଯେଉଁ ଦର୍ଶନାର୍ଥୀ ଏହାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ଜାଣନ୍ତି, ସେ ମେଳାର ସବୁଠାରୁ କୋଳାହଳପୂର୍ଣ୍ଣ ସପ୍ତାହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରବ ଏକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବେ।
ନୟା ଉଦାସୀନ ମଧ୍ୟ ନିଜ ମୂଳ ଗୃହ ପରି ଜଣେ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଶ୍ରୀ ପଞ୍ଚ — ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ଏକ ପରିଷଦ — ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ, ଏବଂ ସ୍ନାନ କ୍ରମରେ ଉଦାସୀନ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରେ।
ଦୁଇଟି ଉଦାସୀନ ଆଖଡ଼ା ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଆଖଡ଼ା ମିଶି ତେରଟି ଆଖଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ପରିବାର ଗଠନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଶୈବ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ବୈରାଗୀ ଉଭୟଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ; ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଦାବି କରାଯିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହି ତିନୋଟିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହୋଇଥିବାର ଲିଖିତ ପ୍ରମାଣ ରହିଛି।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ଯେଉଁ ଗୃହର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ ବିରାଜମାନ, ତାହା 1862ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ତାହାର ମୁଖ୍ୟ ଆସନ କନଖଲରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ନିର୍ମଳ ଆଖଡ଼ା →