ବୈଷ୍ଣବ ସେନାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ, ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରକୃତ ସେନା — ଅଯୋଧ୍ୟାର ଦୁର୍ଗ-ମନ୍ଦିର ହନୁମାନ ଗଢ଼ୀ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅଣୀ।
ନିର୍ବାଣୀ ନାମରେ ନିର୍ବାଣ ନିହିତ — ଶିଖାର ନିର୍ବାପଣ, ମୁକ୍ତି। ତିନି ରାମାନନ୍ଦୀ ଅଣୀଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ବିଭାଜନରେ ଏହା ସେନାର ଭୂମିକା ବହନ କରେ: ଅଷ୍ଟାଦଶ ଓ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କରୁଥିବା ବାହୁ।
ଏହି ଅଣୀ ଅଯୋଧ୍ୟାର ହନୁମାନ ଗଢ଼ୀ ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ — ଏକ ଟିଲା ଉପରେ ଛୋଟ ଦୁର୍ଗ ଭାବେ ନିର୍ମିତ, ହନୁମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ମନ୍ଦିର, ଯେଉଁଠାରେ ଐତିହାସିକ ଭାବେ ବୈରାଗୀ ସାଧୁମାନେ ପ୍ରହରା ଦେଉଥିଲେ। ବୈଷ୍ଣବ ଅଣୀମାନଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧା ସ୍ୱଭାବ କୌଣସି ରୂପକ ନୁହେଁ: ହନୁମାନ ଗଢ଼ୀର ପ୍ରାଚୀର ଓ ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି ଯେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ହିଁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା।
ଯୋଦ୍ଧା ଅଣୀ ହନୁମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଗଢ଼ିଉଠିବା ପରମ୍ପରାର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଯଥାର୍ଥ। ହନୁମାନ ସେହି ସେବକ, ଯାହାଙ୍କ ଭକ୍ତି ନିଜର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସେବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ପଣ କରିବାର ରୂପ ନିଏ — ସେ ଏକାଧାରରେ ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତଙ୍କ ଆଦର୍ଶ, ତେଣୁ ରାମଙ୍କ ସେବାରେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରୁଥିବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା।
ରାମାନନ୍ଦୀ ବୈରାଗୀମାନେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ତିଳକରେ ନୁହେଁ, ଆହୁରି ଅନେକ ଦିଗରେ ଶୈବ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ। ସେମାନଙ୍କ ମାର୍ଗ ହେଉଛି ଭକ୍ତି — ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ରାମଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପଣ — ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଦଶନାମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ମାର୍ଗ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ, ଅଦ୍ୱୈତ ପରମ ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁମ୍ଭରେ ଉଭୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିହେବା ଭଳି ଦୂରତାରେ ଶିବିର ସ୍ଥାପନ କରି ଉପସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି।
ନିର୍ବାଣୀ ଅଣୀ ବୈଷ୍ଣବ ଅଣୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ କ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି। ନାଶିକ-ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱର ସିଂହସ୍ଥରେ ବୈଷ୍ଣବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ନାଶିକର ରାମକୁଣ୍ଡରେ — ଆଗାମୀ ଚକ୍ରରେ 11 ସେପ୍ଟେମ୍ବର 2027 — ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ପରଦିନ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକେଶ୍ୱରର କୁଶାବର୍ତ୍ତରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି।
ସ୍ଥାନ ଓ ଦିନର ଏହି ପୃଥକୀକରଣ ଏପରି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ସ୍ଥିରୀକୃତ ସମାଧାନ, ଯାହାକୁ ନେଇ ପୂର୍ବ ଶତାବ୍ଦୀଗୁଡ଼ିକରେ ସଂଘର୍ଷ ହୋଇଥିଲା। ଯେକୌଣସି କୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ଠିଆ ହେବାବେଳେ ଏହା ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଏହି ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଜେ ଏକ ଐତିହାସିକ ସଫଳତା।
ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖନ୍ତୁ — ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାଗ
ଗୁରୁ ନାନକଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜ୍ୟ ମାନୁଥିବା ଉଦାସୀନ ଗୃହ, ଯାହା 1825 ବସନ୍ତ ପଞ୍ଚମୀରେ ହର କୀ ପୌଡ଼ୀଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
ପଢ଼ନ୍ତୁ: ବଡ଼ା ଉଦାସୀନ ଅଖାଡ଼ା →