वैष्णवसेनासु तृतीया, पारम्परिकव्यवस्थायां च मुख्यसेना — अयोध्यायाः दुर्गमन्दिरेण हनुमानगढ़्या सम्बद्धा अनी।
निर्वाणी इति नाम्नि निर्वाणस्य अर्थः निहितः — ज्वालायाः शमनं, मुक्तिश्च। तिसृणां रामानन्दी-अनीनां पारम्परिकविभागे अस्याः भूमिका सेना इति — अष्टादशे एकोनविंशे च शताब्दे वस्तुतः रक्षाकार्यं कृतवती शाखा।
इयं अनी अयोध्यायाः हनुमानगढ़्या सह घनिष्ठतया सम्बद्धा — सा उन्नतस्थले लघुदुर्गरूपेण निर्मितं हनुमते समर्पितं मन्दिरम्, यत्र ऐतिहासिकरूपेण बैरागीसाधवः रक्षकाः आसन्। वैष्णव-अनीनां युद्धशीलता केवलम् उपमा नास्ति; हनुमानगढ़्याः प्राकाराः स्थानं च यदर्थम् उपयुक्तौ तदर्थमेव निर्मितौ।
युद्धशीलायाः अनीनः केन्द्रे हनुमान् भवेत् इति परम्परायां स्वाभाविकम् उचितं च मन्यते। हनुमान् स सेवकः यस्य भक्तिः स्वशक्तेः सम्पूर्णतया प्रभुसेवायां समर्पणरूपा — भक्तस्य योद्धुः च आदर्शः; अत एव रामस्य सेवायां शस्त्राणि धृतवतां साधूनां स्वाभाविकः देवः।
रामानन्दी-बैरागिणः शैवसंन्यासिभ्यः केवलं तिलकेन न भिद्यन्ते। तेषां मार्गः भक्तिः — व्यक्तिदेवस्य रामस्य भक्तिः — यदा तु दशनामी-संन्यासिनां शास्त्रीयः मार्गः ज्ञानम्, अद्वैतपरमसत्यस्य बोधः। प्रत्येकस्मिन् कुम्भे उभये परस्परं दृश्यमानेषु शिविरेषु वसन्ति।
निर्वाणी अनी वैष्णव-अनीभिः सह तासां नियतक्रमे स्नानं करोति। नाशिक-त्र्यम्बकेश्वर-सिंहस्थे वैष्णव-अखाड़ाः नाशिकस्थे रामकुण्डे स्नानं कुर्वन्ति — आगामिचक्रे 11 सितम्बर 2027 दिनाङ्के — शैव-अखाड़ाः तु परदिने त्र्यम्बकेश्वरस्थे कुशावर्ते स्नानं कुर्वन्ति।
स्थानस्य दिवसस्य च एषः विभागः तस्य विवादस्य सुनिश्चितं समाधानम् अस्ति, यस्य विषये पूर्वशताब्दीषु युद्धानि अभवन्। उभयोः कस्मिन्नपि कुण्डे तिष्ठता ज्ञातव्यं यत् एषा शान्तिपूर्णव्यवस्था स्वयमेव ऐतिहासिकी उपलब्धिः अस्ति।
यात्रां प्रवर्तयतु — अग्रे
गुरुनानकस्य ज्येष्ठपुत्रं पूजयत् उदासीनगृहम्, यत् 1825 वसन्तपञ्चम्यां हर की पौड़ीस्थले स्थापितम्।
पठन्तु: बड़ा उदासीन अखाड़ा →