ପ୍ରାମାଣିକ ପୌରାଣିକ ଆଖ୍ୟାନ, ଜୀବନ୍ତ ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପବିତ୍ରର ବିଜ୍ଞାନ — କୁମ୍ଭ ଉପରେ ବିଶ୍ୱର ଗଭୀରତମ ଗ୍ରନ୍ଥାଗାର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହ ବଢ଼ୁଛି।
ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଅଭିଶାପ, କୂର୍ମଙ୍କ ପିଠିରେ ମନ୍ଦାର ପର୍ବତ, ଶିବଙ୍କ କଣ୍ଠରେ ହଳାହଳ ବିଷ, ଚଉଦ ରତ୍ନ, କୁମ୍ଭ ଧରି ଧନ୍ୱନ୍ତରିଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ, ମୋହିନୀଙ୍କ ନ୍ୟାୟ, ରାହୁ-କେତୁଙ୍କ ଜନ୍ମ — ଏବଂ ସେହି ଚାରି ବିନ୍ଦୁ ଯାହା ଚାରି ନଗରକୁ ଚିରନ୍ତନ କରିଦେଲା।
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ପଢ଼ନ୍ତୁକେତେକ ଊଷା କାହିଁକି ନଦୀ ଜଳକୁ ଅମୃତରେ ପରିଣତ କରେ, ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ କାହିଁକି ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ କିପରି ସଙ୍କଳ୍ପ, ତର୍ପଣ ଓ ଦାନ ସହିତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି — ଏବଂ ଋଷିମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଯେଉଁ ଅନ୍ତର ସ୍ନାନ ବିଧାନ କରିଥିଲେ।
ସ୍ନାନକୁ ବୁଝନ୍ତୁଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରେଜିମେଣ୍ଟଠାରୁ ଆଜିର ଅଖାଡ଼ା ପରିଷଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ — ସେହି ଦୀକ୍ଷା ଯେଉଁଥିରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଶ୍ରାଦ୍ଧ ନିଜେ କରେ, ଘାଟର କ୍ରମ, ଏବଂ ମେଳାର ଭସ୍ମାଚ୍ଛାଦିତ ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ମିଳିବେ।
ଅଖାଡ଼ାମାନଙ୍କ ସହିତ ପରିଚିତ ହୁଅନ୍ତୁଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର, ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀ ସମତଳ ଭୂମିରେ ପାଦ ରଖନ୍ତି; ଯେଉଁ କୁଣ୍ଡରେ ଅମୃତର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଥିଲା; ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାଇ ଭର୍ତ୍ତୃହରିଙ୍କ ପାଇଁ ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ମିତ ପାହାଚ; ଘାଟକୁ ନୂଆ ରୂପ ଦେଇଥିବା 1819ର ଦଳାଚକଟା; ମାଲବୀୟଙ୍କ ଗଙ୍ଗା ସଭା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆରତି — ଏବଂ କୁମ୍ଭ ସମୟରେ ସେଠାରେ କିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ।
ପାହାଚ ଦେଇ ତଳକୁ ଓହ୍ଲାନ୍ତୁଥଣ୍ଡା ନଦୀରେ ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ, ନିଜ ହାତରେ ରାନ୍ଧିଥିବା ଗୋଟିଏ ବେଳର ଭୋଜନ, ବାଲିରେ ଶୟନ, ସଂଯମିତ ବାଣୀ — ଏହା ଗୋଟିଏ ମାସ ପାଳନ କରାଯାଏ ଏବଂ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ କ୍ରମାଗତ 12 ବର୍ଷ ଧରି ରଖାଯାଏ। ପ୍ରୟାଗର ପୁରାଣ ଉତ୍ସ, 21ଟି ନିୟମ, ଭୋର 3ଟାରୁ ଜଣେ କଳ୍ପବାସୀଙ୍କ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା, ଏବଂ ଜଣେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ କିପରି ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ଅଳ୍ପ ଅବଧିର ବ୍ରତ ପାଳନ କରିପାରିବେ।
ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତୁତିନି ମୁଖ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ — ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ। ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ପାପ ଏବଂ ସେ ଗୋଦାବରୀ ରୂପରେ ତଳକୁ ଆଣିଥିବା ଗଙ୍ଗା; ବ୍ରହ୍ମଗିରି ଓ ଏହାର ସାତ ଶହ ପାହାଚ; କୁଶାବର୍ତ୍ତ, ସେହି ଛୋଟ ପଥର କୁଣ୍ଡ ଯେଉଁଠାରେ ଶୈବ ଅଖାଡ଼ାମାନେ ସିଂହସ୍ଥର ଅମୃତ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି; ନାରାୟଣ ନାଗବଳି ବିଧି ଏବଂ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଚ୍ଚୋଟ ଚେତାବନୀ।
ଉତ୍ସ ଆଡ଼କୁ ଚଢ଼ନ୍ତୁଗୁରୁଙ୍କ ବାର ବର୍ଷର ଚକ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ନାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିବା ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଓ ଅମାବାସ୍ୟା, ନାସିକ ଓ ଉଜ୍ଜୟିନୀ କାହିଁକି ଯୁଗଳ ରୂପେ ଆସେ, 144 ବର୍ଷର ମହାକୁମ୍ଭ — ଏକମାତ୍ର ପର୍ବ ଯାହାର ପଞ୍ଜିକା ଗ୍ରହମାନେ ଲେଖନ୍ତି।
ଆକାଶର ରହସ୍ୟ ବୁଝନ୍ତୁ